beslisboom uitkering aanvragen werkloosheid ziekte arbeidsongeschiktheid

Uitkering aanvragen: welke past bij jou en hoe?

Een uitkering aanvragen betekent dat je bij de overheid of UWV formeel een aanvraag indient voor financiële ondersteuning, omdat je door werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid tijdelijk geen of onvoldoende inkomen hebt.

Laatst bijgewerkt: 29 september 2026 (bedragen per 1 juli 2026)

Je ontvangt een brief van je werkgever: de samenwerking stopt. Of je meldt je ziek en je contract loopt af. Ineens staat je inkomen op het spel. De vraag is dan niet alleen óf je recht hebt op een uitkering, maar ook welke uitkering dat is en hoe je die zo snel mogelijk aanvraagt.

Dit artikel beantwoordt precies die twee vragen. Gebruik de vergelijkingstabel hieronder als snelle keuzehulp om te bepalen welk type uitkering bij jouw situatie past. Daarna vind je per uitkeringstype een concreet stappenplan, een documenten-checklist en de actuele bedragen voor 2026 (peildatum 1 juli 2026, de laatste indexatie).

Welke uitkeringen zijn er in Nederland?

Nederland kent meer uitkeringen dan de meeste mensen denken. Ze zijn te verdelen in drie groepen: uitkeringen bij werkloosheid, uitkeringen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid, en het vangnet. Welke regeling voor jou geldt, hangt af van je situatie (werkloos, ziek, arbeidsongeschikt), je leeftijd en je arbeidsverleden. Dit is het complete overzicht:

UitkeringSituatieUitvoerderKern in één zin
WWWerkloos na een dienstverbandUWV75% van je dagloon in de eerste 2 maanden, daarna 70%; 3 tot 24 maanden afhankelijk van je arbeidsverleden.
IOW60 jaar en 4 maanden of ouder toen je werkloos werd, WW is afgelopenUWVMaximaal 70% van het minimumloon tot je AOW-leeftijd, zonder vermogens- of partnertoets.
IOAW / IOAZIOAW: geboren vóór 1965 en werkloos na je 50e. IOAZ: 55-plus en gestopt als zelfstandigeGemeenteAanvulling tot bijstandsniveau zonder vermogenstoets.
ZiektewetZiek zonder werkgever die loon doorbetaalt (flex, uitzend, einde contract, zwanger)UWV70% van je dagloon, maximaal 2 jaar.
WIA: WGANa 2 jaar ziekte 35% of meer arbeidsongeschikt, met kans op herstel of gedeeltelijkUWVEerst 75%, daarna 70% van je WIA-maandloon; later loonaanvulling of vervolguitkering.
WIA: IVANa 2 jaar ziekte volledig en duurzaam arbeidsongeschiktUWV75% van je WIA-maandloon tot je AOW-leeftijd.
WAOZiek geworden vóór 1 januari 2004UWVGesloten regeling; 14% tot 75% van je dagloon afhankelijk van je arbeidsongeschiktheidsklasse.
WajongBeperking ontstaan vóór je 18e of tijdens je studieUWV70% of 75% van het minimumloon; € 1.635,90 tot € 1.752,75 bruto per maand (1 juli 2026).
Bijstand (Participatiewet)Geen of te weinig inkomen, geen recht op een andere uitkeringGemeenteVangnet: € 1.419,46 netto per maand voor een alleenstaande (1 juli 2026), met vermogenstoets.
ToeslagenwetJe UWV-uitkering ligt onder het sociaal minimumUWVAanvulling tot het sociaal minimum voor jouw huishouden.
AOW / AnwAOW-leeftijd bereikt (67 jaar in 2026) / partner overledenSVBBasispensioen respectievelijk nabestaandenuitkering, geen aanvraag bij UWV.

De rest van dit artikel gaat over de uitkeringen die je zelf aanvraagt als je inkomen wegvalt: WW, bijstand, IOAW, WIA en Ziektewet. Voor de arbeidsongeschiktheidsregelingen heeft Infobak per regeling een apart, uitgebreid artikel (zie de links in de tabel).

Kan ik een uitkering krijgen? De snelle check

Of je recht hebt op een uitkering hangt bijna altijd af van drie vragen. Loop ze in deze volgorde na:

  1. Waarom valt je inkomen weg? Ontslag of einde contract: WW. Ziekte: loondoorbetaling door je werkgever, of Ziektewet als je geen werkgever (meer) hebt. Langer dan 2 jaar ziek: WIA. Geen van deze: bijstand.
  2. Heb je genoeg arbeidsverleden? Voor de WW moet je in de 36 weken vóór je werkloosheid minimaal 26 weken hebben gewerkt. Voldoe je daar niet aan, dan is bijstand de route. Voor Ziektewet en WIA geldt geen wekeneis, wel dat je verzekerd was als werknemer.
  3. Hoe zit het met inkomen en vermogen in je huishouden? WW, Ziektewet, WIA, WAO, Wajong en IOW kijken niet naar je spaargeld of het inkomen van je partner. Bijstand doet dat wel: boven € 8.000 vermogen (alleenstaand) of € 16.000 (samenwonend of alleenstaande ouder) krijg je in 2026 geen bijstand, en het inkomen van je partner telt mee.

Kom je bij stap 1 of 2 uit op “geen recht”, kijk dan nog naar je leeftijd: ben je 60 jaar en 4 maanden of ouder en loopt je WW af, dan is de IOW er voor je; ben je geboren vóór 1965 en na je 50e werkloos geworden, dan de IOAW.

Geen inkomen en geen uitkering: wat nu?

Zit je zonder inkomen en heb je (nog) geen uitkering, dan telt elke dag. Dit is de volgorde die het meeste oplevert:

  1. Vraag vandaag bijstand aan via werk.nl of je gemeente, ook als je twijfelt of je recht hebt. De ingangsdatum is de dag van je aanvraag, niet de dag dat je zonder inkomen kwam. Een afwijzing kost niets; een week wachten kost een week uitkering.
  2. Vraag een voorschot. Beslist de gemeente niet binnen 4 weken, dan moet zij een voorschot van minimaal 90% van je bijstandsnorm geven. Vraag daar expliciet om.
  3. Check of je toch WW of Ziektewet kunt aanvragen. Een WW-aanvraag kan tot een week na je eerste werkloosheidsdag zonder korting, daarna met korting maar niet onmogelijk. Ben je ziek uit dienst gegaan, meld je dan alsnog bij UWV voor de Ziektewet.
  4. Regel toeslagen en kwijtschelding. Zorgtoeslag, huurtoeslag en kindgebonden budget vraag je aan bij de Belastingdienst op basis van je verwachte jaarinkomen; kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en waterschapsbelasting via je gemeente en waterschap.
  5. Bel je gemeente over bijzondere bijstand en schuldhulp als je vaste lasten niet meer kunt betalen. Gemeenten hebben hiervoor een loket dat sneller werkt dan de reguliere aanvraag.

Ben je 18 tot 27 jaar, dan geldt bij bijstand een zoektermijn van 4 weken waarin je eerst zelf werk of opleiding moet zoeken. Meld je toch direct: de zoektermijn gaat pas lopen vanaf je melding.

Welke uitkering past bij jou?

De keuze is minder ingewikkeld dan het lijkt. Ben je werkloos geworden na een dienstverband? Dan kom je waarschijnlijk in aanmerking voor een WW-uitkering. Heb je geen of te weinig inkomen en ook geen arbeidsverleden dat WW oplevert? Dan is bijstand de aangewezen route. Ziek of arbeidsongeschikt? Dan gelden de Ziektewet of de WIA. Ben je geboren vóór 1 januari 1965 en na je vijftigste werkloos geworden? Bekijk dan ook de IOAW.

beslisboom uitkering aanvragen werkloosheid ziekte arbeidsongeschiktheid
beslisboom uitkering aanvragen werkloosheid ziekte arbeidsongeschiktheid
UitkeringVoor wieAanvragen bijMax. duurIndicatief bedrag 2026 (1 juli)
WWWerknemers die werkloos wordenUWV (Mijn UWV)Max. 24 maanden75% dagloon (eerste 2 mnd), daarna 70% dagloon
Bijstand (Participatiewet)Iedereen zonder voldoende inkomen of vermogenGemeente of Werk.nlOnbepaaldAlleenstaand: € 1.419,46 netto/mnd incl. vakantiegeld
IOAWWerknemers geboren vóór 1 januari 1965, werkloos na 50eGemeente of Werk.nlTot AOW-leeftijdAfhankelijk van huishouden, geen vermogenstoets
WIA (WGA of IVA)Langer dan 2 jaar ziek, ≥35% arbeidsongeschiktUWVLangdurigWGA: 75% en daarna 70% van het WIA-maandloon; IVA: 75%. Maximumdagloon € 309,91
ZiektewetZiek zonder werkgever (flex, zwanger, orgaandonor)UWVMax. 2 jaar70% dagloon (zwangerschapsverlof: 100%)

Bron: Rijksoverheid.nl en UWV.nl, peildatum 1 juli 2026. Bedragen worden per 1 januari en 1 juli geïndexeerd; de volgende aanpassing is 1 januari 2027.

WW-uitkering

De WW geldt voor werknemers die zonder eigen schuld werkloos worden. Om in aanmerking te komen, gelden de volgende voorwaarden:

  • Je hebt in de 36 weken vóór je werkloosheid minimaal 26 weken gewerkt (de 26-uit-36-wekeneis).
  • Je bent niet zelf ontslag genomen zonder dringende reden.
  • Je bent ingeschreven als werkzoekende bij UWV.
  • Je bent beschikbaar voor de arbeidsmarkt.

Meer over de WIA IVA-variant lees je in het artikel over de IVA-uitkering: voorwaarden, hoogte en verschil met WGA.

Bijstandsuitkering (Participatiewet)

Bijstand is de vangnetuitkering voor wie geen recht heeft op een andere uitkering en onvoldoende inkomen of vermogen heeft. Voorwaarden:

  • Je bent 18 jaar of ouder.
  • Je hebt de Nederlandse nationaliteit of een geldige verblijfsvergunning met verblijfsrecht.
  • Je inkomen en vermogen liggen onder de geldende normen.

De vermogensgrens voor 2026 bedraagt € 8.000 voor alleenstaanden en € 16.000 voor alleenstaande ouders, gehuwden of samenwonenden; van de overwaarde van een eigen woning blijft daarnaast € 67.500 buiten beschouwing. Heb je hoge energiekosten en valt je inkomen onder een bepaalde grens, dan kun je daarnaast mogelijk aanspraak maken op het Tijdelijk Noodfonds Energie. Controleer de actuele bedragen op Rijksoverheid.nl.

IOAW-uitkering

De IOAW is bedoeld voor werknemers die vóór 1 januari 1965 zijn geboren én na hun vijftigste werkloos zijn geworden. De uitkering volgt na het aflopen van de WW of WGA. Een belangrijk voordeel: er geldt geen vermogenstoets. Je spaargeld of eigen woning telt dus niet mee bij de beoordeling, anders dan bij bijstand. Ben je 60 jaar of ouder op de eerste werkloosheidsdag, kijk dan eerst naar de IOW-uitkering: die geldt tot de AOW-leeftijd en kent evenmin een vermogens- of partnertoets.

WIA/WAO-uitkering (arbeidsongeschiktheid)

De WIA kent twee sporen. Bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid val je onder de WGA-uitkering (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten). Ben je volledig en duurzaam arbeidsongeschikt, dan kom je in aanmerking voor de IVA-uitkering (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). De aanvraag loopt via UWV na 104 weken ziekte; UWV stuurt rond week 88 een brief met het verzoek de WIA aan te vragen en beoordeelt daarna je mate van arbeidsongeschiktheid. Werd je al vóór 1 januari 2004 arbeidsongeschikt, dan val je niet onder de WIA maar onder de WAO-uitkering; ontstond de beperking vóór je 18e of tijdens je studie, dan is de Wajong-uitkering de regeling die voor jou geldt.

Ziektewet-uitkering

De Ziektewet-uitkering is het vangnet voor mensen die ziek worden maar geen werkgever hebben die het loon doorbetaalt. Denk aan flexwerkers, uitzendkrachten, zwangere werkneemsters en ZZP’ers met een vangnetverzekering. Je meldt je ziek via je werkgever of rechtstreeks bij UWV.

Hoe uitkering aanvragen – stap voor stap

Nederlands gezin thuis bezorgd over financien uitkering aanvragen
Nederlands gezin thuis bezorgd over financien uitkering aanvragen

Welke uitkering je ook aanvraagt: de route is altijd digitaal via een officieel portaal. Hieronder staan de concrete stappen per type.

WW aanvragen via UWV – stappenplan

Volgens Nibud kun je de WW aanvragen via Mijn UWV op uwv.nl, met als aanvraagtermijn: vanaf één week vóór je werkloosheid tot uiterlijk één week ná je eerste werkloosheidsdag.

  1. Log in op Mijn UWV via uwv.nl met je DigiD (inclusief sms-verificatie).
  2. Start de WW-aanvraag en houd je DigiD, laatste loonstrook, arbeidscontract of vaststellingsovereenkomst en je IBAN-rekeningnummer bij de hand. Het invullen duurt circa 30 minuten.
  3. Voeg aanvullende documenten toe als UWV hierom vraagt, zoals een cao of beëindigingsovereenkomst. Je uploadt deze via ‘Aanvullende gegevens doorgeven’ in Mijn UWV.
  4. Schrijf je in als werkzoekende bij UWV. Dit is een vereiste voor de WW. Niet ideaal om dit te vergeten, maar het overkomt veel aanvragers.
  5. Meld je aan voor de e-mailservice ‘Herinnering WW-aanvraag’ als je werkloosheid nog meer dan een week duurt. UWV stuurt je dan een reminder.
  6. Wacht op de beslissing: je ontvangt die binnen 4 weken na je eerste werkloosheidsdag, of binnen 4 weken na je aanvraag als die later is ingediend. De beslissing staat in Mijn UWV onder ‘Mijn documenten’.

Let op: ben je bij je aanvraag al langer dan één week werkloos, dan riskeer je een tijdelijk lagere of helemaal geen WW-uitkering. Een aanvraag intrekken kan alleen zolang UWV nog niet heeft uitbetaald.

Bijstand aanvragen via gemeente of Werk.nl – stappenplan

  1. Kies je aanvraagkanaal: je vraagt bijstand aan via Werk.nl of rechtstreeks bij je gemeente.
  2. Vraag zo snel mogelijk aan. De ingangsdatum van bijstand is namelijk de datum van je aanvraag, niet eerder. Elke dag uitstel kost je uitkeringsgeld.
  3. Legitimeer jezelf met een geldig paspoort, identiteitskaart, vreemdelingendocument of rijbewijs.
  4. Lever de gevraagde documenten aan: bankafschriften van de afgelopen drie maanden, bewijs van inkomen of vermogen en een huurcontract of hypotheekbewijs.
  5. Wacht op de beslissing: de gemeente beslist binnen 8 weken. Heeft de gemeente na 4 weken nog geen beslissing genomen, dan beoordeelt zij of je recht hebt op een wettelijk voorschot van minimaal 90% van de bijstandsnorm die voor jou geldt.

Terugwerkende kracht is in uitzonderlijke gevallen mogelijk, tot maximaal 3 maanden terug. Dat scheelt flink als je door omstandigheden te laat een aanvraag deed. Kom je binnen een jaar opnieuw in aanmerking voor bijstand, dan gebruikt de gemeente je oude gegevens voor een snellere procedure.

IOAW aanvragen

Een IOAW-aanvraag dien je in via Werk.nl of aan de balie van je gemeente. Je toont aan dat je vóór 1 januari 1965 geboren bent, dat je arbeidshistorie voldoet en dat je WW of WGA is afgelopen. Er volgt geen apart vermogensonderzoek. De gemeente behandelt je aanvraag doorgaans binnen 8 weken.

WIA en Ziektewet aanvragen

Een arbeidsongeschiktheidsuitkering vraag je niet aan op het moment dat je ziek wordt, maar pas tegen het einde van de twee jaar loondoorbetaling of Ziektewet. De route in vijf stappen:

  1. Week 1 tot 104: re-integratie. Je werkgever betaalt minimaal 70% van je loon door (in het eerste jaar vaak 100% via de cao). Samen met de bedrijfsarts maak je een plan van aanpak; alle stappen komen in het re-integratieverslag.
  2. Week 88: brief van UWV. UWV nodigt je uit om de WIA aan te vragen via Mijn UWV.
  3. Uiterlijk week 93: aanvraag indienen met het re-integratieverslag en de medische informatie van de bedrijfsarts. Later indienen betekent dat je uitkering later ingaat.
  4. Beoordeling door UWV: een verzekeringsarts en een arbeidsdeskundige stellen vast welk percentage van je oude loon je nog kunt verdienen. Onder 35% verlies: geen WIA. 35% tot 80%, of 80% tot 100% met kans op herstel: WGA. 80% tot 100% en duurzaam: IVA.
  5. Beslissing vóór het einde van week 104, zodat de uitkering aansluit op de loondoorbetaling.

Ben je al kort na je ziekmelding duidelijk volledig en blijvend arbeidsongeschikt, dan kun je vanaf de derde ziekteweek een vervroegde IVA-aanvraag doen; de details staan in het IVA-artikel.

Voor de WIA stuurt UWV je rond week 88 van je ziekte een brief met het verzoek je WIA-aanvraag in te dienen via Mijn UWV. Dien je aanvraag uiterlijk in week 91 in (de wettelijke einddeadline is week 93), anders loop je vertraging op in de beoordeling en kan dit gevolgen hebben voor de uitbetaling. Je werkgever en bedrijfsarts stellen samen met jou het re-integratieverslag op, dat je meestuurt met de aanvraag.

Ben je flexwerker of uitzendkracht en word je ziek zonder werkgever die loondoorbetaling regelt? Meld je dan uiterlijk op de tweede ziektedag bij UWV via Mijn UWV of telefonisch. Wacht je langer, dan riskeer je dat de Ziektewet-uitkering later ingaat.

Timing: wanneer moet je je uitkering aanvragen?

Het moment van aanvragen bepaalt mede of je uitkering volledig wordt toegekend en wanneer die ingaat. Te laat is hier nooit zonder gevolgen.

UitkeringUiterste aanvraagmomentRisico bij te late aanvraag
WWUiterlijk 1 week ná eerste werkloosheidsdagTijdelijk lagere of geen uitkering
BijstandZo snel mogelijk; ingangsdatum = aanvraagdatumVerlies van uitkeringsdagen
Ziektewet (zonder werkgever)Uiterlijk op de 2e ziektedagLatere ingangsdatum uitkering
WIAUiterlijk in week 91 van de ziekte (einddeadline week 93)Vertraging in beoordeling en uitbetaling

Voor de WW geldt ook de mogelijkheid om al vóór je werkloosheid aan te vragen: dat kan vanaf één week voor de eerste werkloosheidsdag. Heb je je DigiD niet op orde, vraag die dan ruim van tevoren aan. Een activeringscode per post duurt 5 werkdagen.

Wat heb je nodig? Documenten-checklist

vergelijking uitkeringsbedragen 2025 WW bijstand WIA IOAW
vergelijking uitkeringsbedragen 2025 WW bijstand WIA IOAW

Zorg dat je de volgende documenten klaar hebt vóór je begint met aanvragen. Een onvolledige aanvraag vertraagt de beslissing.

WW

  • DigiD met actieve sms-verificatie
  • Laatste loonstrook
  • Arbeidscontract of vaststellingsovereenkomst
  • IBAN-rekeningnummer
  • Cao (indien van toepassing op je dienstverband)

Bijstand

  • DigiD of geldig legitimatiebewijs (paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of vreemdelingendocument)
  • Bewijs van inkomen en vermogen
  • Huurcontract of hypotheekbewijs
  • Bankafschriften van de laatste 3 maanden

IOAW

  • Dezelfde documenten als voor bijstand
  • Bewijs van einde WW of WGA-uitkering
  • Bewijs van geboortejaar (identiteitsbewijs)

WIA en Ziektewet

  • DigiD
  • Re-integratieverslag (opgesteld door werkgever en bedrijfsarts)
  • Medische informatie via bedrijfsarts
  • Arbeidscontract of bewijs van dienstverband

Hoeveel krijg je? Bedragen en berekening (2026)

De hoogte van je uitkering hangt af van het type en je arbeidsverleden. Hieronder de bedragen per 1 juli 2026. Twee cijfers komen overal terug: het wettelijk minimumloon (€ 14,99 per uur, € 2.337,00 bruto per maand bij 36 uur) en het maximumdagloon (€ 309,91 bruto per dag, oftewel € 6.740,54 per maand). Uitkeringen die van je loon zijn afgeleid (WW, Ziektewet, WIA) tellen nooit boven dat maximum; uitkeringen op minimumniveau (Wajong, IOW, bijstand) volgen het minimumloon.

WW-uitkering

De WW is in de eerste 2 maanden 75% van je dagloon en daarna 70%. Het dagloon is je sv-loon van de 12 maanden vóór je werkloosheid gedeeld door 261; een maand uitkering is het dagloon keer 21,75. Rekenvoorbeeld bij een salaris van € 3.500 bruto per maand inclusief vakantiegeld: dagloon € 3.500 × 12 / 261 = € 160,92; WW maand 1 en 2: € 160,92 × 21,75 × 75% = € 2.625; vanaf maand 3: € 2.450 bruto. Verdiende je meer dan het maximumdagloon van € 309,91, dan is je WW maximaal € 5.055 (75%) of € 4.718 (70%) bruto per maand.

Let op voor de komende jaren: het kabinet wil de maximale WW-duur inkorten van 24 naar 12 maanden. Die maatregel is in de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2027 (Prinsjesdag, 15 september 2026) met een jaar uitgesteld naar 1 januari 2029, samen met de daaraan gekoppelde hogere uitkering in de eerste twee maanden. Het plan om het maximumdagloon met 20% te verlagen is in dezelfde begroting geschrapt.

Bijstand (peildatum 1 juli 2026, netto per maand inclusief vakantietoeslag)

LeefsituatieIndicatief bedrag per maand
Alleenstaand (21 jaar tot AOW-leeftijd)€ 1.419,46
Alleenstaande ouder€ 1.419,46 (gelijk aan alleenstaande; aanvullend kindgebonden budget en alleenstaande-ouderkop via Belastingdienst/Toeslagen)
Gehuwd of samenwonend (21 jaar tot AOW-leeftijd)€ 2.027,79

Bron: Rijksoverheid.nl, bijstandsnormen per 1 juli 2026. Bedragen zijn netto inclusief vakantietoeslag en worden per 1 januari en per 1 juli geïndexeerd. Jongeren van 18 tot 21 jaar krijgen een lagere jongerennorm; vanaf de AOW-leeftijd geldt een hogere norm (€ 1.587,34 alleenstaand, € 2.176,10 samen).

WIA, Wajong en IOW

RegelingPercentageBruto per maand bij € 3.500 loonMaximum (1 juli 2026)
IVA75% van het WIA-maandloon€ 2.625€ 5.055
WGA loongerelateerd75% (2 maanden), daarna 70%€ 2.625, daarna € 2.450€ 5.055 / € 4.718
Ziektewet70% van het dagloon€ 2.450€ 4.718
Wajong70% of 75% van het minimumloon€ 1.635,90 of € 1.752,75gelijk aan links
IOW70% van je oude WW-maandloon€ 1.635,90 (afgetopt op 70% minimumloon)€ 1.635,90

Alle bedragen bruto, exclusief 8% vakantiegeld dat UWV in mei uitbetaalt. Voorbeeldloon € 3.500 bruto per maand inclusief vakantiegeld geeft een dagloon van € 160,92 en een maandloon van € 3.500.

Netto houd je van deze bedragen doorgaans 75% tot 85% over, afhankelijk van de loonheffingskorting en of je nog ander inkomen hebt. UWV publiceert per regeling een rekenhulp op uwv.nl; voor een netto-indicatie van je hele huishouden is de Nibud-rekentool geschikt.

Aanvraag afgewezen? Dit zijn je opties

Een afwijzing is geen eindpunt. Je hebt altijd het recht om bezwaar te maken. Zo pak je dat aan:

  1. Lees de beschikking zorgvuldig. Daarin staat de exacte reden van afwijzing. Veelvoorkomende gronden zijn: niet voldaan aan de 26-uit-36-wekeneis voor WW, vermogen boven de norm bij bijstand, of zelf ontslag genomen zonder dringende reden.
  2. Dien bezwaar in binnen 6 weken na de dagtekening van de beschikking. Dit doe je via Mijn UWV of per aangetekende brief aan je gemeente of UWV.
  3. Schakel gratis hulp in. Een sociaal raadsman of het Juridisch Loket (juridischloket.nl) biedt kosteloos eerste hulp bij het schrijven van een bezwaarschrift.
  4. Bezwaar ongegrond verklaard? Dan kun je beroep instellen bij de bestuursrechter. Daarna staat hoger beroep open bij de Centrale Raad van Beroep.

Wacht niet af. Elke week zonder inkomen telt.

Veelgemaakte fouten bij het aanvragen

Veel aanvragers lopen tegen dezelfde obstakels aan. Herken je een van deze situaties voordat het je overkomt.

  1. Te laat aanvragen. Bij de WW verlies je direct uitkeringsdagen. Bij bijstand is de ingangsdatum de dag van aanvraag, dus elke dag uitstel kost geld.
  2. Vergeten in te schrijven als werkzoekende. Voor de WW is dit verplicht. Zonder inschrijving bij UWV wordt je aanvraag afgewezen.
  3. Vermogen niet opgeven bij bijstand. UWV en gemeenten voeren vermogenscontroles uit. Een onjuiste opgave leidt tot terugvordering en een boete. Geen goed idee.
  4. Aanvullende documenten niet aanleveren. Een onvolledige aanvraag schort de beslistermijn op. Reageer altijd direct op verzoeken om extra informatie.
  5. DigiD niet actueel. Zonder werkende DigiD kun je de online aanvraag niet afronden. Vraag een nieuwe DigiD aan of herstel je bestaande DigiD tijdig. Activering duurt 5 werkdagen.
  6. Twee uitkeringen tegelijk aanvragen zonder melding. Cumulatie van uitkeringen is soms mogelijk maar moet altijd worden gemeld. Verzwijg dit nooit.

Uitkering aanvragen als expat of niet-Nederlander

De nationaliteit van de aanvrager speelt bij sommige uitkeringstypen een rol, maar lang niet altijd.

EU- en EER-burgers hebben in principe dezelfde rechten als Nederlanders, mits zij geregistreerd zijn bij de gemeente en een BSN-nummer hebben. Zonder BSN kun je geen digitale aanvraag doen.

Niet-EU-burgers hebben een geldige verblijfsvergunning met arbeidsrecht nodig. Zonder die vergunning kom je niet in aanmerking voor WW of WIA.

Bijstand vereist Nederlanderschap of een verblijfsvergunning met volledig verblijfsrecht. Een tijdelijke verblijfsvergunning zonder zelfstandig verblijfsrecht geeft in de meeste gevallen geen recht op bijstand.

De WW is niet afhankelijk van nationaliteit, maar wel van het arbeidsverleden in Nederland. Heb je in Nederland gewerkt en premies afgedragen, dan telt dat mee voor de wekeneis, ongeacht je paspoort.

De eerste stap voor iedereen die nog geen Nederlands identiteitsdocument of BSN heeft: vraag een DigiD aan via digid.nl. Kom je in Nederland werken, dan heb je mogelijk ook recht op een onkostenvergoeding via je werkgever via de expatregeling. Informeer daarnaar bij je werkgever of de Belastingdienst.

Veelgestelde vragen over uitkering aanvragen

Welke uitkeringen zijn er in Nederland?

Bij werkloosheid: WW, en voor ouderen IOW (via UWV) of IOAW/IOAZ (via de gemeente). Bij ziekte en arbeidsongeschiktheid: Ziektewet, WIA (WGA en IVA), WAO voor wie vóór 2004 ziek werd en Wajong voor wie jong arbeidsongeschikt raakte. Als vangnet: bijstand en de Toeslagenwet. Daarnaast AOW en Anw via de SVB. De tabel bovenaan dit artikel zet ze naast elkaar met uitvoerder en hoogte.

Hoe kom ik in aanmerking voor een uitkering?

Dat hangt af van het type uitkering. Voor de WW gelden de 26-uit-36-wekeneis en de eis dat je niet zelf ontslag hebt genomen. Voor bijstand moet je inkomen en vermogen onder de geldende norm liggen en moet je 18 jaar of ouder zijn. Voor de WIA moet je minimaal 2 jaar ziek zijn geweest en voor ten minste 35% arbeidsongeschikt worden verklaard door UWV. De vergelijkingstabel bovenaan dit artikel geeft een snel overzicht per uitkeringstype.

Hoe moet ik mijn uitkering aanvragen?

De WW vraag je aan via Mijn UWV op uwv.nl, met je DigiD. Bijstand vraag je aan via Werk.nl of bij je gemeente. De IOAW loopt ook via Werk.nl of de gemeentebalie. WIA en Ziektewet lopen grotendeels via UWV, waarbij je werkgever en bedrijfsarts een rol spelen in de voorbereiding. De volledige stappenplannen per uitkeringstype staan in het tweede hoofdstuk van dit artikel.

Hoe lang van tevoren moet je een uitkering aanvragen?

Voor de WW kun je al aanvragen vanaf één week vóór je werkloosheid. De uiterste termijn is één week ná je eerste werkloosheidsdag. Voor bijstand geldt geen aanvraagdeadline, maar je verliest uitkeringsdagen als je te lang wacht: de ingangsdatum is de dag van je aanvraag. Voor de WIA dien je je aanvraag in uiterlijk in week 91 van je ziekte; de wettelijke einddeadline is week 93.

Hoe lang duurt het voor ik een beslissing krijg?

UWV neemt binnen 4 weken na je eerste werkloosheidsdag (of na je aanvraag als die later is) een beslissing over de WW. Gemeenten beslissen over bijstand binnen 8 weken. Heeft de gemeente na 4 weken nog geen beslissing, dan beoordeelt zij of je recht hebt op een voorschot van minimaal 90% van de bijstandsnorm. WIA-beoordelingen duren doorgaans 8 tot 13 weken.

Ik heb geen inkomen en geen uitkering, wat kan ik doen?

Vraag direct bijstand aan bij je gemeente of via werk.nl: de uitkering gaat in op de dag van je aanvraag, en bij een beslistermijn langer dan 4 weken heb je recht op een voorschot van minimaal 90% van je norm. Controleer daarnaast of je alsnog WW of Ziektewet kunt aanvragen, regel zorg- en huurtoeslag en vraag kwijtschelding van gemeentelijke belastingen aan. Het stappenplan staat hierboven onder “Geen inkomen en geen uitkering”.

Kan ik een uitkering aanvragen zonder DigiD?

DigiD is de standaard voor vrijwel alle digitale aanvragen. Heb je geen DigiD? Dan kun je terecht bij de balie van je gemeente of een UWV-kantoor voor persoonlijke hulp. DigiD aanvragen doe je via digid.nl. Na de aanvraag ontvang je binnen 5 werkdagen een activeringscode per post. Vraag die code op tijd aan, zodat je aanvraag niet vertraagt.

Wat je het beste kunt doen

Drie stappen staan centraal: bepaal welk uitkeringstype bij jouw situatie past via de tabel in dit artikel, verzamel je documenten aan de hand van de checklist en dien je aanvraag op tijd in via het juiste kanaal. Timing is bij elke uitkering anders, maar bij allemaal geldt: later aanvragen kost je geld. Twijfel je aan je recht, sla dan de stap naar het Juridisch Loket of een sociaal raadsman niet over. Dat advies is gratis en kan veel verschil maken.