Financiën

Wettelijke verdeling erfenis: wie erft wat zonder testament?

Door

Bij de wettelijke verdeling van een erfenis erven de partner en de kinderen ieder een gelijk deel, maar de partner krijgt alles en de kinderen krijgen een vordering die ze pas opeisen als ook die ouder overlijdt. Dat geldt als de overledene getrouwd of geregistreerd partner was, kinderen had en geen testament dat iets anders regelt. Laatst bijgewerkt: 8 november 2026.

Is er geen partner, dan erven de kinderen samen en krijgen ze hun deel meteen. Een samenwonende partner erft zonder testament niets. Zijn er geen partner en geen kinderen, dan erven ouders, broers en zussen. Zoek hieronder je situatie op.

Situatie van de overledeneWie erft zonder testamentLees verder
Getrouwd of geregistreerd, met kinderenPartner en kinderen gelijk; partner krijgt alles, kinderen een vorderingWettelijke verdeling
Geen partner, wel kinderenDe kinderen, gelijk en directSamen verdelen
Samenwonend, niet getrouwdPartner erft niets; kinderen of familie ervenSamenwonen
Getrouwd, geen kinderenAlleen de partnerFamilie
Geen partner, geen kinderenOuders, broers en zussenFamilie
Wie erft zonder testament, per situatie (2026). Bron: Burgerlijk Wetboek boek 4, Rijksoverheid.
Wettelijke verdeling: partner krijgt alles, kinderen een vordering, opeisbaar bij overlijden, geen rente in 2026
Wettelijke verdeling bij partner en kinderen (2026). Bron: Burgerlijk Wetboek, Rijksoverheid.
Advertentie

Dit regel je nu

  1. Kijk of er een testament is. Bij een overlijden in Nederland na 30 september 1994 kan dat online in het Centraal Testamentenregister. Per brief kan het gratis, met een uittreksel uit het overlijdensregister.
  2. Neem nog niets mee en betaal geen rekeningen uit de erfenis. Kies eerst of je aanvaardt of verwerpt; de uitvaart betalen mag wel.
  3. Vraagt de bank om een bewijs dat je erfgenaam bent, dan maakt een notaris een verklaring van erfrecht. Hoort er een huis bij, laat hem dan inschrijven bij het Kadaster.
  4. Laat een partner en kinderen achter? Leg dan samen vast hoe groot de vordering van elk kind is (zo reken je). De partner beslist binnen 3 maanden of hij de wettelijke verdeling ongedaan maakt.
  5. Erft iemand meer dan zijn vrijstelling, dan doe je aangifte erfbelasting. Hoeveel je betaalt, lees je bij erfbelasting. Bij een overlijden in 2026 moet die binnen 20 maanden binnen zijn, bij een overlijden in 2025 of eerder binnen 8 maanden.

Verdeling erfenis na overlijden: de langstlevende en de kinderen

De wettelijke verdeling staat in artikel 4:13 van het Burgerlijk Wetboek. Ze geldt voor eigen kinderen door geboorte, erkenning of adoptie. Zo werkt ze:

  • De partner en elk kind erven een gelijk deel. Bij een partner en twee kinderen is dat ieder een derde.
  • De partner wordt eigenaar van alle bezittingen en betaalt alle schulden van de erfenis.
  • Elk kind krijgt een vordering in geld op de partner, zo groot als zijn erfdeel.
  • Die vordering kan het kind opeisen als de partner overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering komt, of in gevallen die een testament noemt.

Waren je ouders in gemeenschap van goederen getrouwd? Dan is de helft van hun gezamenlijke bezit de erfenis. De andere helft was al van de partner die overblijft. Schulden zoals de hypotheek gaan er eerst af.

Rekenvoorbeeld: vader overlijdt, moeder en twee kinderen

Je ouders trouwden vóór 2018 zonder huwelijkse voorwaarden. Ze hadden een huis van € 360.000 met € 80.000 hypotheek en € 40.000 spaargeld. Je moeder is 68 en er is geen testament.

StapBedrag
Gezamenlijk bezit min hypotheek€ 320.000
Erfenis van vader (de helft)€ 160.000
Erfdeel moeder en elk kind (een derde)€ 53.333
Erfbelasting per kind, voorgeschoten€ 150
Vordering per kind na verrekening€ 53.183
Rekenvoorbeeld wettelijke verdeling met erfbelasting 2026, afgerond op hele euro’s. Bron: Burgerlijk Wetboek, Belastingdienst.

Je moeder blijft eigenaar van het huis en het spaargeld en betaalt de hypotheek. Ze heeft een schuld van € 53.333 aan elk kind. Jij krijgt nu geen geld, maar netto staat er na de erfbelasting € 53.183 op jouw naam.

Die erfbelasting is laag, omdat je moeder je deel renteloos mag gebruiken. Zonder afgesproken rente telt je vordering voor de wettelijke verdeling bij de Belastingdienst mee voor je erfdeel min erfdeel × 6% × een leeftijdsfactor. Bij een langstlevende van 65 tot 70 jaar is die factor 8, dus telt je vordering voor € 27.733 mee.

Boven je vrijstelling van € 26.230 in 2026 blijft € 1.503 over, en daarover betaal je 10%. De executeur betaalt die aanslag, of je moeder als er geen executeur is. Het bedrag gaat af van je vordering.

Je moeder erft € 53.333 plus het voordeel van het renteloos gebruik. Dat blijft ruim onder haar vrijstelling van € 828.035 in 2026, dus zij betaalt geen erfbelasting.

Factoren per leeftijd en de berekening uit het voorbeeld

Het voordeel van de langstlevende is je erfdeel × 6% × de factor bij zijn leeftijd. In het voorbeeld is dat € 53.333 × 6% × 8 = € 25.600.

  • 60 tot 65 jaar: factor 10
  • 65 tot 70 jaar: factor 8
  • 70 tot 75 jaar: factor 7
  • 75 tot 80 jaar: factor 5
  • 80 tot 85 jaar: factor 4

Is er 6% samengestelde rente of meer afgesproken, dan telt je hele erfdeel mee. Het voordeel van elk kind telt bij het erfdeel van de langstlevende op: in het voorbeeld € 53.333 + 2 × € 25.600 = € 104.533.

Overlijdt later ook je moeder, dan krijg je eerst je vordering. Daarover betaal je niet nog een keer erfbelasting. Wat zij daarna nalaat, erven de kinderen samen; daarover betalen ze wel erfbelasting. Hoe je je deel opeist, lees je bij het kindsdeel van een erfenis.

Trouwden je ouders in 2018 of later? Dan hoort een erfenis of schenking die een van hen kreeg niet bij het gezamenlijke bezit. Had je vader in het voorbeeld ook € 50.000 van zijn eigen ouders geërfd, dan is zijn erfenis € 210.000. Ieder erft dan € 70.000.

Weet je niet wat er allemaal in de erfenis zat? De partner en elk kind kunnen vragen om een boedelbeschrijving, met de waarde van alle bezittingen en schulden. Ze moeten elkaar ook de papieren laten zien die nodig zijn om de vordering te berekenen. Worden jullie het niet eens over het bedrag, dan stelt de kantonrechter het vast.

Wat de langstlevende mag met het huis en het geld

De partner die overblijft is eigenaar van alles uit de erfenis. Hij mag in het huis blijven wonen, het spaargeld gebruiken en het huis verkopen. De vordering van de kinderen wordt door een verkoop niet opeisbaar, tenzij een testament dat zo regelt.

De vordering groeit alleen als de wettelijke rente boven 6% ligt, en dan met het deel boven die 6%. De wettelijke rente is sinds 1 januari 2026 4%. Over 2026 groeit de vordering dus niet, tenzij een testament of een afspraak tussen partner en kind een rente vastlegt.

De partner mag de kinderen op elk moment helemaal of voor een deel uitbetalen. Dat kan voor de Belastingdienst een schenking zijn. Hoe groot het deel is dat je belastingvrij mag geven, lees je bij belastingvrij schenken.

Bestaat de erfenis vooral uit het huis en kan de partner de erfbelasting niet betalen? Dan kan hij na de aanslag uitstel van betaling aanvragen. Wat het geërfde geld daarna betekent voor de inkomstenbelasting, lees je bij box 3 in 2026.

Wil de partner de wettelijke verdeling niet, dan kan hij haar binnen 3 maanden na het overlijden ongedaan maken. Dat gaat met een verklaring bij een notaris, die binnen dezelfde 3 maanden in het boedelregister moet staan.

Daarna zijn de partner en de kinderen samen eigenaar van de erfenis, ieder voor zijn deel. Ze verdelen die dan zoals bij samen verdelen. Wat de partner al aan de kinderen had betaald, wordt verrekend.

Advertentie

Hertrouwt je vader of moeder? Dan kun je goederen vragen

Meldt de langstlevende ouder bij de gemeente een nieuw huwelijk of partnerschap aan, dan kun je vragen om goederen uit de erfenis ter waarde van je vordering. Dit heet een wilsrecht. Zo voorkom je dat spullen via de stiefouder bij de stieffamilie terechtkomen.

  • Je wordt eigenaar van die goederen. Je ouder mag ze zolang hij leeft blijven gebruiken (vruchtgebruik), tenzij hij daarvan afziet.
  • Laat je ouder bij zijn overlijden een nieuwe partner achter, dan kun je die goederen van de stiefouder vragen.
  • Het gaat om goederen die bij de erfenis of de huwelijksgemeenschap van je overleden ouder hoorden, of die ervoor in de plaats kwamen.
  • Wil je dit vragen, laat het dan op tijd aan je broers en zussen weten. Zij kunnen dan zelf ook een verzoek doen.

Een testament kan deze rechten uitbreiden, beperken of opheffen. Ben je het niet eens over welk goed je krijgt, dan beslist de kantonrechter.

Is het kind minderjarig, dan meldt de wettelijk vertegenwoordiger binnen 3 maanden schriftelijk aan de kantonrechter wat hij met het wilsrecht wil doen. De kantonrechter keurt dat goed of niet.

Is de stiefouder ook overleden, dan vraag je de goederen aan diens erfgenamen.

Geen partner of geen kinderen: zo erft de familie

Zonder testament wijst de wet de erfgenamen aan in vier groepen. De eerste groep met iemand erin erft alles; de volgende groepen krijgen dan niets.

  1. De partner en de kinderen. Een partner zonder kinderen erft alleen; kinderen zonder partner erven samen.
  2. De ouders en de broers en zussen.
  3. De grootouders.
  4. De overgrootouders.

Is een kind, broer of zus al overleden, dan nemen diens kinderen samen zijn plaats in. Familie verder dan de zesde graad erft niet. Is er niemand, dan gaat de erfenis naar de Staat.

In de tweede groep gelden twee extra regels. Een halfbroer of halfzus krijgt de helft van het deel van een volle broer, zus of ouder. En een ouder krijgt altijd minstens een kwart.

Verdeling van een erfenis van 120.000 euro: vader, moeder en broer ieder 34.286 euro, halfzus 17.143 euro
Erfenis van € 120.000 met twee ouders, een broer en een halfzus (2026). Bron: Burgerlijk Wetboek artikel 4:11. Tik op het beeld om het groot te openen.

Een voorbeeld. Een ongehuwde man laat € 120.000 na, zijn vader en moeder, een broer en een halfzus. De ouders en de broer krijgen ieder € 34.286 en de halfzus € 17.143. Leeft alleen zijn moeder nog en heeft hij vier broers, dan krijgt zijn moeder € 30.000 en elke broer € 22.500.

Samenwonend, stiefkind of pleegkind: erven via een testament

Alleen een echtgenoot of geregistreerd partner en bloedverwanten erven zonder testament. Een samenwonende partner erft dus niets, ook niet met een samenlevingscontract. In dat contract kunnen samenwoners wel regelen dat bezittingen na een overlijden naar de ander gaan.

Woonde je samen in een huis dat bij de erfenis hoort? Dan mag je er nog 6 maanden blijven wonen en de inboedel gebruiken, onder dezelfde voorwaarden als ervoor. Erf je via een testament, dan kun je voor de erfbelasting als partner gelden. Wanneer dat zo is, lees je bij wanneer je fiscaal partner bent.

Stiefkinderen en pleegkinderen erven alleen als ze in een testament staan. Kinderen uit een eerdere relatie van de overledene erven wel mee, als eigen kind. Biologische kinderen zonder juridische band, zoals een niet-erkend kind, erven ook alleen via een testament.

Erfenis verdelen met meer erfgenamen

Is er geen partner, of heeft de partner de wettelijke verdeling ongedaan gemaakt, dan zijn de erfgenamen samen eigenaar van alles. Elke erfgenaam mag op elk moment vragen om de erfenis te verdelen. Zo gaat dat:

  1. Maak een lijst van alle bezittingen en schulden met hun waarde.
  2. Spreek af wie wat krijgt. Je mag goederen ook toedelen aan één erfgenaam, die de anderen dan uitbetaalt.
  3. Vraagt de bank om een verklaring van erfrecht, laat die dan door een notaris maken. Krijgt één erfgenaam het huis, dan gaat dat via een akte bij de notaris.
  4. Worden jullie het niet eens, dan beslist de rechter op verzoek van een van jullie hoe er verdeeld wordt.

De rechter kan een goed in delen toewijzen, het aan één erfgenaam geven tegen een vergoeding, of het laten verkopen en de opbrengst verdelen. Erfgenamen kunnen ook afspreken om een tijd niet te verdelen, telkens voor hoogstens vijf jaar. Hoe geërfd spaargeld daarna wordt belast, lees je bij belasting over spaargeld.

Aanvaarden of verwerpen: kies voordat je iets doet

Een erfgenaam hoeft een erfenis niet te accepteren. Er zijn drie keuzes:

  • Zuiver aanvaarden: je krijgt alle bezittingen, maar betaalt ook alle schulden, zo nodig met je eigen geld.
  • Beneficiair aanvaarden: eerst worden alle schulden uit de erfenis betaald. Je krijgt alleen wat overblijft en betaalt niet uit eigen zak, zolang je de erfenis goed afwikkelt.
  • Verwerpen: je krijgt niets en betaalt niets. Je kinderen kunnen dan erfgenaam worden; wil je dat niet, verwerp dan ook voor je minderjarige kinderen.

Beneficiair aanvaarden en verwerpen doe je met een verklaring bij de rechtbank; zie beneficiair aanvaarden of een erfenis weigeren. Een keuze kun je niet terugdraaien. Alleen bij een onverwachte schuld na zuiver aanvaarden kun je de kantonrechter vragen om alsnog beneficiair te aanvaarden.

Voor de keuze geldt geen wettelijke termijn, maar schuldeisers mogen de eerste 3 maanden niet bij de erfgenamen aankloppen.

Verkoop je spullen van de overledene of neem je ze mee, dan kan dat al tellen als zuiver aanvaarden. Betaal daarom ook geen openstaande rekeningen uit de erfenis voordat je gekozen hebt. Een minderjarig kind aanvaardt nooit zuiver; de ouder kiest binnen 3 maanden voor beneficiair aanvaarden of, met toestemming van de kantonrechter, verwerpen. Heb je een uitkering, lees dan bij spaargeld en uitkering wat een erfenis voor jouw uitkering betekent.

Wanneer een testament afwijkt

Met een testament kan de overledene van de wettelijke verdeling afzien of haar uitbreiden, bijvoorbeeld naar stiefkinderen. Hij kan ook bepalen dat kinderen hun vordering eerder opeisen of dat er rente bij komt.

Een kind dat in een testament is onterfd, kan nog zijn legitieme portie vragen. Die is de helft van de waarde waarover hij wordt berekend, gedeeld door het aantal kinderen en de partner samen. Hoe je die berekent en opeist, lees je bij de legitieme portie.

Krijgt de partner door het testament het huis niet of niet alleen, dan kan hij de erfgenamen vragen om vruchtgebruik van de woning en de inboedel. Hij moet dat uiterlijk 6 maanden na het overlijden laten weten.

Heeft hij het nodig voor zijn verzorging, dan kan hij binnen een jaar ook vruchtgebruik van andere bezittingen vragen. Daarnaast mag hij 6 maanden blijven wonen in een huis dat bij de erfenis hoort.

Veelgestelde vragen over de wettelijke verdeling

Erven kinderen uit een eerder huwelijk mee?

Ja. Elk eigen kind van de overledene erft een gelijk deel, ook een kind uit een eerdere relatie. Hertrouwde de overledene, dan krijgt dat kind een vordering op de stiefouder en kan het goederen vragen zoals bij hertrouwen.

Erven kleinkinderen als hun ouder al overleden is?

Ja. Kinderen van een overleden kind nemen samen zijn plaats in en delen zijn deel. Hetzelfde geldt voor kinderen van een overleden broer of zus. Ook als iemand de erfenis verwerpt, kunnen zijn kinderen in zijn plaats erven.

Erft een ex-partner na een scheiding nog?

Nee. Na een echtscheiding is de ex geen echtgenoot meer en erft zonder testament niets. Ook een echtgenoot die van tafel en bed gescheiden is, erft niet en valt buiten de wettelijke verdeling.

Hoe lang mogen erfgenamen wachten met verdelen?

Er is geen termijn. Zolang niemand om verdeling vraagt, blijft de erfenis van de erfgenamen samen. Wel kan elke erfgenaam op elk moment de verdeling vragen, tenzij jullie hebben afgesproken een tijd te wachten.

Wat is het verschil tussen erfdeel en kindsdeel?

Kindsdeel is het gangbare woord voor het erfdeel van een kind. Bij de wettelijke verdeling is dat erfdeel een vordering op de langstlevende ouder. Het begrip kindsdeel staat niet in de wet.

Dit artikel is algemene informatie; bij twijfel over je eigen situatie kun je een notaris of het Juridisch Loket raadplegen.

Sophie Meijer schrijft voor Infobak.nl over geld en regelgeving: uitkeringen van UWV, belasting en box 3, erven en schenken, wonen en verzekeren.

Ze werkt vanuit primaire bronnen zoals UWV, de Belastingdienst, Rijksoverheid en wetten.overheid.nl, en vermeldt bij elk artikel de gebruikte bronnen en de datum van de laatste controle. Bedragen en regels worden bij elke halfjaarlijkse indexatie (1 januari en 1 juli) opnieuw nagelopen, volgens het redactiestatuut van Infobak.

Haar artikelen zijn algemene informatie, geen persoonlijk advies: voor je eigen situatie verwijst ze altijd naar de uitvoerende instantie of een adviseur.

Bekijk alle berichten