Laatst bijgewerkt: 8 november 2026.
Je legitieme portie is de helft van wat je als kind zonder testament zou erven, uitbetaald in geld. Ook als je vader of moeder je onterft, houd je daar recht op. Je moet je portie wel zelf opeisen, uiterlijk 5 jaar na het overlijden. Leeft de echtgenoot van je ouder nog, dan krijg je het geld vaak pas als die ook overlijdt.
| Aantal kinderen | Portie per kind, geen echtgenoot | Portie per kind, wel een echtgenoot |
|---|---|---|
| 1 kind | 50% | 25% |
| 2 kinderen | 25% | 16,7% |
| 3 kinderen | 16,7% | 12,5% |
| 4 kinderen | 12,5% | 10% |

Hoe groot is de legitieme portie van een kind?
Je legitieme portie is de helft van je wettelijke erfdeel. Dat erfdeel is wat je zonder testament zou krijgen. Hoe meer kinderen er zijn, hoe kleiner ieders deel. Een echtgenoot van de overledene telt bij het delen mee, ook al heeft die zelf geen legitieme portie.
Je krijgt geen spullen of een stuk van het huis, maar een bedrag in geld. Dat bedrag eis je op bij de erfgenamen. Een ouder kan een kind dus nooit helemaal onterven, schrijft het Juridisch Loket.
Legitieme portie berekenen in vier stappen
De rekenbasis is de erfenis plus bepaalde schenkingen, min de schulden (art. 4:65 BW). Twijfel je over de waarde van een huis of bedrijf, laat dan een taxateur of de notaris meekijken.
- Tel de waarde van alles wat de overledene naliet en trek de schulden af.
- Tel de schenkingen die meetellen erbij.
- Deel door het aantal kinderen, plus de echtgenoot als die er is.
- Neem de helft: dat is de legitieme portie per kind.

Voorbeeld 1: alleenstaande ouder met twee kinderen
Moeder overlijdt zonder partner en laat € 200.000 na, na aftrek van schulden. In haar testament gaat alles naar kind A. De legitieme portie van kind B is de helft van € 200.000 gedeeld door 2: € 50.000. Kind A houdt de rest, € 150.000.
Voorbeeld 2: met schenkingen die meetellen
Zelfde situatie, maar moeder schonk kind A lang geleden € 30.000 en een vriend 4 jaar voor haar overlijden € 20.000. Beide schenkingen tellen mee. De rekenbasis wordt € 250.000 en de portie van kind B wordt € 62.500.
Kind B krijgt die € 62.500 uit de erfenis. Kind A erft via het testament de rest: € 200.000 min € 62.500 is € 137.500. Was de schenking aan de vriend 6 jaar voor het overlijden, dan telt die niet mee. De rekenbasis is dan € 230.000 en kind B krijgt € 57.500.
Voorbeeld 3: met een langstlevende echtgenote
Vader overlijdt en laat zijn echtgenote, 2 kinderen en € 360.000 na. De echtgenote telt mee als deler, dus per kind is de portie de helft van € 360.000 gedeeld door 3: € 60.000. In zijn testament gaat alles naar zijn echtgenote. Hij heeft erin laten zetten dat de kinderen pas kunnen opeisen als zij overlijdt (art. 4:82 BW).
De kinderen eisen hun portie dan wel binnen 5 jaar op, maar krijgen de € 60.000 pas na het overlijden van hun moeder. Tot die tijd hebben ze een vordering op haar. Rente komt er in 2026 niet bij, zoals je verderop leest.
Voorbeeld 4: wat houd je netto over na erfbelasting?
Kind B uit voorbeeld 1 krijgt € 50.000 en kreeg nooit eerder iets. Over een legitieme portie betaal je erfbelasting, net als over een gewone erfenis. Een kind heeft bij een overlijden in 2026 een vrijstelling van € 26.230. Over het deel daarboven betaal je 10%, zolang de belaste verkrijging onder € 158.669 blijft.
Dus: € 50.000 min € 26.230 is € 23.770. Daarover betaal je 10%, dus € 2.377 erfbelasting. Netto houd je € 47.623 over. Staat dat geld daarna op de bank, dan telt het mee voor box 3.
Wie heeft recht op een legitieme portie?
Recht op een legitieme portie hebben de kinderen van de overledene, ook kinderen uit een eerdere relatie en geadopteerde kinderen. Een echtgenoot, stiefkinderen en andere familie hebben geen legitieme portie.
Een kleinkind heeft alleen recht als zijn eigen ouder, het kind van de overledene, al is overleden. De kleinkinderen delen dan samen de portie die hun ouder zou hebben gekregen. Leeft je vader of moeder nog, dan heb je als kleinkind geen legitieme portie.
Ben je onterfd, vraag dan de executeur of de erfgenamen om een overzicht van bezit, schulden en schenkingen. Zonder die cijfers kun je je portie niet uitrekenen. Ook als de verhouding met de familie slecht is, kun je je portie zakelijk opeisen. Een korte, feitelijke brief werkt meestal beter dan een discussie over het testament.
Welke schenkingen tellen mee?
Schenkingen aan kinderen en kleinkinderen tellen mee, ook als ze lang geleden zijn gedaan (art. 4:67 BW). Schenkingen aan anderen tellen in de regel alleen mee als ze in de 5 jaar voor het overlijden zijn gedaan.
Wat je zelf van je ouder kreeg, gaat van je eigen legitieme portie af. Vraag de erfgenamen naar schenkingen, want vaak weet alleen de familie wat er is gegeven. Wanneer een schenking belastingvrij was, lees je bij belastingvrij schenken.

Wanneer wordt de legitieme portie uitbetaald?
Je kunt betaling op zijn vroegst 6 maanden na het overlijden eisen. De erfgenamen krijgen die maanden om de erfenis te regelen. Spreek je met hen een betaling in delen af, leg dat dan schriftelijk vast.
Leeft de echtgenoot van je overleden ouder nog, dan krijg je vaak pas betaald als ook die overlijdt. Is er geen testament, dan krijg je meestal een geldvordering op die echtgenoot via de wettelijke verdeling. Ook een testament kan bepalen dat je pas na het overlijden van de echtgenoot betaald krijgt. Dat geldt ook als die echtgenoot je stiefouder is.
Rente krijg je alleen voor zover de wettelijke rente boven 6% ligt (art. 4:84 BW). Ligt de wettelijke rente op 8%, dan groeit je vordering met 2% per jaar. De wettelijke rente is sinds 1 januari 2026 4%, dus nu komt er geen rente bij.

Legitieme portie opeisen: zo doe je het
Je laat de erfgenamen of de executeur weten dat je je legitieme portie wilt, uiterlijk 5 jaar na het overlijden (art. 4:85 BW). Een erfgenaam of een andere belanghebbende kan je een kortere, redelijke termijn geven. Reageer je niet op tijd, dan vervalt je recht: het is een vervaltermijn, geen verjaringstermijn.
Doe het schriftelijk, met een aangetekende brief, zodat je later kunt laten zien dat je op tijd was. Noem de naam van de overledene, de datum van overlijden en dat je je legitieme portie wilt ontvangen. Bewaar een kopie en het verzendbewijs.
Kosten van het opeisen
Het opeisen zelf kost je alleen een aangetekende brief. Kosten komen er pas bij als je hulp inschakelt of eerst de erfenis weigert. Een advocaat of notaris rekent per uur of een vast bedrag; vraag dat vooraf op papier. Met een laag inkomen kun je via het Juridisch Loket een advocaat met een toevoeging krijgen, waarvoor je een eigen bijdrage betaalt. Weiger je eerst de erfenis, dan betaal je in 2026 € 165 griffierecht.
Zet voor een gesprek op een rij wat je weet: het testament, de datum van overlijden, de erfgenamen en bekende schenkingen. Dan helpt een adviseur je sneller en goedkoper. Willen de erfgenamen niet betalen of gaat het om veel geld, dan is een advocaat met erfrecht als specialisme een logische stap.
Kindsdeel en legitieme portie: het verschil
Je kindsdeel is wat je als kind zonder testament erft. Je legitieme portie is ongeveer de helft daarvan; het is niet precies de helft, omdat schenkingen meetellen. Het verschil merk je pas als een testament je minder geeft dan je kindsdeel. Dan is de legitieme portie je ondergrens.
Is je kindsdeel € 80.000 en zijn er geen schenkingen, dan is je legitieme portie € 40.000. Hoe je kindsdeel zelf wordt berekend, lees je bij het kindsdeel van een erfenis.
Erfenis weigeren en toch je legitieme portie
Weiger je de erfenis, dan verlies je je legitieme portie, tenzij je in dezelfde verklaring bij de rechtbank zegt dat je hem wilt ontvangen. Stuur op dezelfde dag ook een aangetekende brief of e-mail naar degene die de erfenis afwikkelt. Je portie kan dan ook nul zijn, als er na aftrek van schulden weinig overblijft. Twijfel je tussen aanvaarden en weigeren, lees dan over beneficiair aanvaarden of een erfenis weigeren.
Veelgestelde vragen
Wat is een legitieme portie bij een erfenis?
Het is het deel van de waarde van de erfenis waar een kind altijd recht op houdt, ook als een testament of schenkingen iets anders regelen. Het is de helft van het wettelijke erfdeel en je krijgt het in geld.
Heb je met je legitieme portie recht op het huis?
Nee, je hebt recht op een bedrag in geld, niet op het huis zelf. De waarde van het huis telt wel mee bij het berekenen van dat bedrag.
Hoe lang heb je om je legitieme portie op te eisen?
Uiterlijk 5 jaar na het overlijden. Een erfgenaam kan je een kortere, redelijke termijn stellen. Laat je die verlopen, dan ben je je recht kwijt.
Wat als mijn legitieme portie niet wordt uitbetaald?
Betaling eisen kan pas 6 maanden na het overlijden, en als de echtgenoot van je ouder nog leeft vaak pas later. Betalen de erfgenamen niet terwijl het wel moet, schakel dan het Juridisch Loket of een advocaat in.
Betaal je erfbelasting over je legitieme portie?
Ja. Een legitieme portie valt onder de erfbelasting. Als kind heb je bij een overlijden in 2026 eerst een vrijstelling van € 26.230. Over het deel daarboven betaal je 10%, tot een belaste verkrijging van € 158.669.
Hebben stiefkinderen recht op een legitieme portie?
Nee. Alleen kinderen van de overledene en, als hun ouder al is overleden, kleinkinderen hebben een legitieme portie. Een stiefkind erft alleen via een testament.
Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk advies.





