Laatst bijgewerkt: 29 september 2026. Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, of als je ongetrouwd op hetzelfde adres staat ingeschreven én aan één van de voorwaarden van de Belastingdienst voldoet: een notarieel samenlevingscontract, samen een kind, pensioenpartners, samen eigenaar van de woning waarin je woont, of een minderjarig kind van een van jullie op hetzelfde adres. Alleen samenwonen is dus niet genoeg. Hieronder staan alle voorwaarden voor 2026, wanneer het partnerschap begint en stopt, en wat het je concreet oplevert of kost.
Wanneer ben je fiscaal partner? De snelle check
- Je bent getrouwd of hebt een geregistreerd partnerschap: altijd fiscaal partners.
- Je staat samen op hetzelfde adres ingeschreven en hebt een notarieel samenlevingscontract (allebei meerderjarig).
- Je staat samen ingeschreven en hebt samen een kind, of een van jullie heeft een kind van de ander erkend.
- Je staat samen ingeschreven en bent bij een pensioenfonds aangemeld als pensioenpartners.
- Je staat samen ingeschreven en bent samen eigenaar van de woning waarin jullie allebei wonen.
- Je staat samen ingeschreven, jullie zijn allebei meerderjarig en er staat een minderjarig kind van een van jullie op het adres ingeschreven (samengesteld gezin).
- Je was vorig jaar al fiscaal partners en staat nog steeds samen ingeschreven.
Voldoe je aan geen van deze punten, dan ben je geen fiscaal partners, ook niet als je al jaren samenwoont en de kosten deelt. De Belastingdienst kijkt niet naar de feitelijke huishouding, maar naar deze formele voorwaarden in combinatie met de inschrijving bij de gemeente.
Wat betekent fiscaal partnerschap?
Fiscaal partnerschap is een status in de inkomstenbelasting. Fiscaal partners mogen samen aangifte doen en bepaalde inkomsten en aftrekposten onderling verdelen, in elke verhouding zolang het totaal maar 100% is. Dat kan schelen in de belasting die je betaalt of terugkrijgt, en het beïnvloedt de heffingskortingen. Het begrip staat los van hoe je je relatie zelf ziet: een huwelijk levert het altijd op, een samenlevingscontract alleen in combinatie met inschrijving op hetzelfde adres, en een jarenlange relatie op twee adressen levert het nooit op.
| Mag je verdelen | Mag je niet verdelen |
|---|---|
| Saldo inkomsten en aftrekposten eigen woning | Loon, uitkering of pensioen |
| Aftrek vanwege geen of kleine eigenwoningschuld | Winst uit onderneming |
| Voordeel uit aanmerkelijk belang | Inkomsten uit overig werk |
| Gezamenlijke grondslag sparen en beleggen (box 3) | Ontvangen alimentatie en andere periodieke uitkeringen |
| Betaalde partneralimentatie | Reisaftrek openbaar vervoer |
| Specifieke zorgkosten, giften, restant persoonsgebonden aftrek | Premies lijfrente (uitgaven voor inkomensvoorzieningen) |
De verdeling mag je nog aanpassen totdat de aanslag van jullie allebei onherroepelijk vaststaat. Maak je geen bezwaar, dan is dat zes weken na de datum van de aanslag. Tot die tijd kun je de aangifte opnieuw versturen met een andere verdeling.
Getrouwd of geregistreerd partnerschap
Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je fiscaal partners vanaf het moment van trouwen of registreren. Woonde je in datzelfde jaar al samen, dan begint het partnerschap eerder: vanaf de datum waarop jullie in dat jaar samen op hetzelfde adres stonden ingeschreven. Je hoeft niet op hetzelfde adres te wonen om fiscaal partners te blijven. Ook als jullie apart wonen zonder dat er een scheiding is aangevraagd (duurzaam gescheiden leven), blijf je fiscaal partners en kun je met niemand anders fiscaal partner zijn, zelfs niet als je met die ander aan alle voorwaarden voldoet.
Staan er naast je echtgenoot of geregistreerd partner nog andere personen op je adres ingeschreven, dan kun je met hen geen fiscaal partner zijn. Het huwelijk of geregistreerd partnerschap gaat altijd voor.
Ongetrouwd samenwonen: de voorwaarden op een rij
Ben je niet getrouwd en heb je geen geregistreerd partnerschap, dan geldt als basis dat de ander op jouw adres staat ingeschreven bij de gemeente. Daarbovenop moet je aan minstens één van de volgende voorwaarden voldoen. De volgorde is niet toevallig: bij meerdere huisgenoten bepaalt de hoogst genoemde voorwaarde wie je fiscaal partner is.
| Voorwaarde | Toelichting |
|---|---|
| 1. Notarieel samenlevingscontract | Allebei meerderjarig. Het contract hoeft geen aparte bepaling over fiscaal partnerschap te bevatten; een notarieel contract plus inschrijving op hetzelfde adres is voldoende. |
| 2. Samen een kind | Of een van jullie heeft een kind van de ander erkend. |
| 3. Pensioenpartners | Je bent bij een pensioenfonds aangemeld als partner van de ander. |
| 4. Samen eigenaar van de eigen woning | Jullie zijn samen eigenaar van de woning waarin je allebei woont. Samen huren telt niet. |
| 5. Samengesteld gezin | Allebei meerderjarig en op het adres staat een minderjarig kind van een van jullie ingeschreven. Verhuur je op zakelijke gronden een deel van je woning aan die huisgenoot, of huren jullie ieder apart van een derde, dan kun je bij je belastingkantoor vragen om niet als partners te worden aangemerkt. |
| 6. Opvangwoning of beschermd wonen | Je woont met een minderjarig kind in een opvangwoning of woning voor beschermd wonen (Wmo 2015) samen met een andere meerderjarige die daar staat ingeschreven. Met een beschikking waaruit blijkt dat de woning aan ieder apart is toegekend, kun je hiervan af. |
| 7. Vorig jaar al partners | Was je het jaar ervoor al fiscaal partners, dan blijf je dat zolang je samen ingeschreven staat. |
Voor bloedverwanten geldt een extra regel. Woon je samen met je kind, vader of moeder, dan word je alleen fiscaal partners als jullie allebei aan het begin van het kalenderjaar 27 jaar of ouder zijn én aan één van de voorwaarden hierboven voldoen. Voor een stiefkind geldt dat het partnerschap kan beginnen vanaf 18 jaar; tot jullie beiden 27 zijn, kun je met een gezamenlijk verzoek aan het belastingkantoor kiezen om geen partners te zijn.
Vanaf wanneer en tot wanneer ben je fiscaal partners?
Voor samenwoners is de inschrijvingsdatum bij de gemeente bepalend. Voldoe je in de loop van een jaar aan een voorwaarde, dan ben je voor dat jaar fiscaal partners vanaf de dag dat je samen op hetzelfde adres stond ingeschreven, niet pas vanaf de dag dat je aan de voorwaarde voldeed. Het voorbeeld van de Belastingdienst: je staat vanaf 15 mei samen ingeschreven en krijgt op 1 december samen een kind; je bent dan fiscaal partners vanaf 15 mei. Stond je het jaar ervoor al samen ingeschreven, dan ben je het hele volgende jaar partners.
Het partnerschap van samenwoners stopt zodra je niet meer samen op hetzelfde adres staat ingeschreven, ook als je nog wel aan een voorwaarde voldoet. Blijf je na een verhuizing van je ex samen eigenaar van het huis, dan eindigt het partnerschap toch op de dag van uitschrijving. Andersom geldt ook: laat je het samenlevingscontract ontbinden maar blijf je op hetzelfde adres wonen, dan blijf je fiscaal partners tot een van jullie zich uitschrijft.
Voor gehuwden en geregistreerde partners gelden twee voorwaarden die allebei vervuld moeten zijn: er is bij de rechtbank een verzoek ingediend tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het geregistreerd partnerschap, én jullie staan niet meer samen ingeschreven. Ben je al gescheiden maar woon je nog op hetzelfde adres, dan blijf je fiscaal partners tot de uitschrijving. Een geregistreerd partnerschap dat zonder rechter wordt beëindigd, eindigt fiscaal als de beëindigingsovereenkomst door beiden is ondertekend en jullie niet meer samen ingeschreven staan.
Een uitzondering is opname in een verzorgings- of verpleeghuis. Word je daardoor op verschillende adressen ingeschreven, dan blijf je fiscaal partners. Ongehuwd samenwonenden kunnen dat beëindigen met een brief aan het belastingkantoor, en het stopt ook als een van beiden een andere fiscaal partner krijgt.
Een deel van het jaar partner: kiezen voor het hele jaar
Heb je maar een deel van het jaar een fiscaal partner, bijvoorbeeld omdat je in juni bent gaan samenwonen of in september uit elkaar bent gegaan, dan kun je in de aangifte kiezen om het hele jaar als fiscaal partners te worden beschouwd. Dat is een keuze, geen verplichting. Het kan gunstig zijn omdat je dan het hele jaar mag verdelen en in box 3 het dubbele heffingsvrij vermogen gebruikt, maar de drempels voor aftrekposten worden dan wel op jullie gezamenlijke inkomen berekend. Bij ziektekosten is de drempel 1,65% van het drempelinkomen: bij € 23.000 alleen is dat € 379, bij € 23.000 plus € 15.000 van je partner € 627.
Had je in één jaar meerdere fiscaal partners na elkaar, bijvoorbeeld na een scheiding en een nieuwe samenwoning, dan mag je met één van hen kiezen voor het hele jaar. Twee fiscaal partners tegelijk kan nooit.
Meerdere huisgenoten: wie is dan je fiscaal partner?
Sta je met meerdere personen op één adres ingeschreven, dan kijk je met wie je aan de hoogst genoemde voorwaarde voldoet. Heb je met de een een kind en met de ander samen een huis gekocht, dan is degene met wie je een kind hebt je fiscaal partner. Voldoe je met twee personen aan dezelfde voorwaarde, bijvoorbeeld omdat je met twee anderen samen een huis hebt gekocht, dan vervalt die voorwaarde en ben je met geen van beiden fiscaal partner, tenzij je met een van hen aan een andere voorwaarde voldoet. Ben je getrouwd, dan is je echtgenoot altijd je fiscaal partner, wat je ook met andere huisgenoten deelt.
Fiscaal partner of toeslagpartner: niet hetzelfde
Voor de toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget, kinderopvangtoeslag) gebruikt de Belastingdienst het begrip toeslagpartner. De voorwaarden lijken sterk op elkaar, maar er zijn verschillen die in de praktijk uitmaken.
| Onderwerp | Fiscaal partner (inkomstenbelasting) | Toeslagpartner (toeslagen) |
|---|---|---|
| Kind of ouder als partner | Kan, als beiden 27 jaar of ouder zijn aan het begin van het jaar | Sinds januari 2025 niet meer, ook niet bij stief- of pleegrelaties |
| Ingangsdatum | Vanaf de dag van gezamenlijke inschrijving | Vanaf de 1e van de maand na de verandering |
| Vermogen partner | Telt mee in box 3 zodra je partners bent | Telt pas mee vanaf 1 januari van het volgende jaar als je na 1 januari partners werd |
| Meer dan twee volwassenen op het adres | Rangorde van voorwaarden bepaalt | Bij situatie samengesteld gezin: geen toeslagpartner als er meer dan twee volwassenen staan ingeschreven |
| Uitzonderingen | Zakelijke onderhuur op verzoek | Onderhuurder, au pair met contract, vluchteling uit Oekraïne |
Vraag je de Belastingdienst om niet langer fiscaal partners te zijn, bijvoorbeeld bij zakelijke onderhuur, dan ben je ook geen toeslagpartners meer. Leef je duurzaam gescheiden zonder scheidingsverzoek, dan blijf je zowel fiscaal partners als toeslagpartners en ontvang je de toeslagen samen.
Wat merk je van fiscaal partnerschap in 2026?
- Box 3. Het heffingsvrij vermogen is in 2026 € 59.357 per persoon en € 118.714 voor fiscaal partners samen. Je mag de gezamenlijke grondslag vrij verdelen. Hoe dat uitpakt lees je bij box 3 in 2026 en hoeveel belasting je over spaargeld betaalt; rekenen kan met de box 3-rekentool of het voorbeeld voor € 100.000 spaargeld. Geef je het werkelijk rendement door, dan geldt geen heffingsvrij vermogen.
- Aftrekposten. De aftrek voor de eigen woning, giften, specifieke zorgkosten en betaalde partneralimentatie mag je bij de partner met het hoogste tarief leggen. Drempels worden bij een heel jaar partnerschap op het gezamenlijke inkomen berekend.
- Algemene heffingskorting. Verdien je weinig en ben je geboren vóór 1963, dan kan de Belastingdienst in 2026 maximaal € 3.115 algemene heffingskorting aan jou uitbetalen als je partner genoeg belasting betaalt. Ben je geboren in 1963 of later, dan is die uitbetaling er niet meer.
- Erven en schenken. Fiscaal partnerschap voor de inkomstenbelasting is iets anders dan partnerschap voor de erf- en schenkbelasting, waar eigen regels gelden. Zie kindsdeel erfenis en belastingvrij schenken.
Veelgemaakte fouten
- Aannemen dat samenwonen genoeg is. Zonder samenlevingscontract, kind, pensioenaanmelding, gezamenlijke koopwoning of inwonend minderjarig kind ben je geen partners, hoe lang je ook samenwoont.
- Denken dat je na een scheiding automatisch het hele jaar nog partners bent. Het partnerschap eindigt op de dag van uitschrijving (samenwoners) of bij scheidingsverzoek plus uitschrijving (gehuwden). Het hele jaar partners blijven is een keuze in de aangifte, geen automatisme.
- Verwachten dat het partnerschap ingaat op de dag dat je aan de voorwaarde voldoet. Het gaat in op de dag dat jullie in dat jaar samen ingeschreven stonden, dus vaak eerder.
- Apart wonen zonder scheidingsverzoek en dan met een nieuwe partner aangifte willen doen. Zolang je getrouwd bent zonder scheidingsverzoek, blijft je echtgenoot je fiscaal partner.
- Loon of uitkering willen verdelen. Dat mag niet; alleen de posten in de tabel hierboven zijn verdeelbaar.
Veelgestelde vragen over fiscaal partnerschap
Ben je fiscaal partner als je alleen samenwoont?
Nee. Samenwonen op hetzelfde adres is de basis, maar je moet daarnaast aan één voorwaarde voldoen: notarieel samenlevingscontract, samen een kind of erkend kind, pensioenpartners, samen eigenaar van de woning, of een minderjarig kind van een van jullie op het adres.
Moet in het samenlevingscontract staan dat we fiscaal partners zijn?
Nee. De Belastingdienst eist een notarieel samenlevingscontract en inschrijving op hetzelfde adres; een aparte fiscale bepaling in het contract is geen voorwaarde. Jullie moeten wel allebei meerderjarig zijn.
Kun je fiscaal partner zijn zonder op hetzelfde adres te wonen?
Alleen als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Ongehuwde stellen op twee adressen zijn nooit fiscaal partners, met als uitzondering een opname in een verzorgings- of verpleeghuis waardoor de inschrijvingen uit elkaar gaan.
Wanneer stopt fiscaal partnerschap bij een scheiding?
Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap: zodra er een verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding bij de rechtbank ligt én jullie niet meer samen ingeschreven staan. Beide voorwaarden moeten vervuld zijn. Bij samenwoners: op de dag dat een van jullie zich uitschrijft.
Is het voordelig om te kiezen voor het hele jaar fiscaal partnerschap?
Vaak wel, omdat je dan het hele jaar mag verdelen en samen € 118.714 heffingsvrij vermogen hebt in box 3. Maar drempels voor aftrekposten worden dan op het gezamenlijke inkomen berekend, wat bij hoge zorgkosten nadelig kan zijn. Het aangifteprogramma laat beide uitkomsten zien; de keuze mag je aanpassen tot de aanslag onherroepelijk vaststaat.
Telt mijn inwonende kind of ouder als fiscaal partner?
Voor de inkomstenbelasting alleen als jullie allebei aan het begin van het jaar 27 jaar of ouder zijn en aan een van de voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld samen eigenaar van de woning. Voor de toeslagen is een kind of ouder sinds januari 2025 nooit meer toeslagpartner.
Kan ik twee fiscaal partners hebben?
Nee. Je kunt met meerdere huisgenoten aan voorwaarden voldoen, maar je hebt er maar één: degene met wie je aan de hoogst genoemde voorwaarde voldoet. Ben je getrouwd, dan is dat altijd je echtgenoot.
Dit artikel is algemene informatie en geen belastingadvies; bij twijfel over je eigen situatie kun je de Belastingtelefoon of een belastingadviseur raadplegen.
