Een IVA-uitkering (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) is een uitkering binnen de WIA voor werknemers die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn en nog maar 20% of minder van hun vroegere loon kunnen verdienen, waarbij herstel nauwelijks of niet wordt verwacht.
Laatst bijgewerkt: mei 2026
Wie na twee jaar ziekte volledig arbeidsongeschikt blijft zonder uitzicht op herstel, komt mogelijk in aanmerking voor een IVA-uitkering. De uitkering bedraagt 75% van het WIA-maandloon en loopt door tot de AOW-leeftijd. In dit artikel lees je wat de exacte IVA voorwaarden zijn, hoe hoog de uitkering uitvalt, wat het verschil is tussen IVA of WGA, en hoe het aanvraagproces in de praktijk verloopt. Ook komen twee onderwerpen aan bod die veel mensen verrassen: de belastinggevolgen en de overgang naar AOW.
- 🟢 Hoogte: 75% van het WIA-maandloon
- 🟢 Maximale uitkering: ca. €4.857 bruto per maand (bij maximumdagloon €297,82 per 1 juli 2025)
- 🟢 Tegemoetkoming arbeidsongeschikten 2025: €219,90 netto (uitbetaling september)
- 🟡 Voorwaarde: minstens 80% arbeidsongeschikt + duurzaam (geen of nauwelijks herstelkans)
- 🟡 Wachttijd: minimaal 2 jaar ziek
- 🔴 Let op: IVA is belastbaar inkomen, UWV houdt loonheffing in
- 🟢 Re-integratieplicht: nee
Wat is een IVA-uitkering?
IVA staat voor Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten. De uitkering valt onder de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), de wet die regelt wat er met jouw inkomen gebeurt als je door ziekte of een aandoening (langdurig) niet meer kunt werken.
De WIA geldt voor iedereen die als werknemer in loondienst werkt bij een Nederlandse werkgever. Zij zijn automatisch verzekerd via drie verplichte werknemersverzekeringen: de Werkloosheidswet (WW), de Ziektewet (ZW) en de WIA. De WIA treedt pas in werking na de wachttijd van twee jaar, waarin de werkgever het loon doorbetaalt.
Niet iedereen vraagt bewust een IVA-uitkering aan. UWV beoordeelt na de WIA-keuring welke uitkering je krijgt. Je vraagt een WIA-uitkering aan; UWV bepaalt daarna of dat IVA of WGA wordt. Dat maakt de keuring door de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige des te bepalend.
IVA binnen de WIA: de twee uitkeringsvormen
De WIA kent twee uitkeringsvormen. De keuze tussen de twee hangt af van de mate van arbeidsongeschiktheid en de verwachte herstelkans:
- IVA: volledig én duurzaam arbeidsongeschikt, weinig of geen herstelkans
- WGA: gedeeltelijk arbeidsongeschikt, of volledig maar met kans op herstel
Dit artikel gaat uitgebreid in op de IVA. Heb je vragen over de WGA, raadpleeg dan de informatie van Rijksoverheid.nl over WIA-uitkeringen.
IVA voorwaarden: wanneer kom je in aanmerking?
Er zijn twee cumulatieve voorwaarden om in aanmerking te komen voor een IVA-uitkering. Beide moeten tegelijkertijd gelden. Voldoe je aan slechts één, dan beland je in de WGA.
Voorwaarde 1: volledig arbeidsongeschikt (minstens 80%)
Je kunt nog maar 20% of minder van je vroeger verdiende loon verdienen. Dat betekent dat je minstens 80% arbeidsongeschikt bent. Ter vergelijking: voor de WGA geldt een grens van 35 tot 80% arbeidsongeschiktheid. Wie tussen de 35% en 80% valt, krijgt sowieso een WGA-uitkering. Wie boven de 80% uitkomt, kan in aanmerking komen voor IVA, maar alleen als ook aan de tweede voorwaarde wordt voldaan.
UWV stelt het arbeidsongeschiktheidspercentage vast aan de hand van wat jij medisch gezien nog kunt verdienen ten opzichte van wat je vóór je ziekte verdiende. Niet wat je wilt of kunt bij jouw oud werkgever, maar wat je theoretisch nog kunt verdienen op de arbeidsmarkt.
Voorwaarde 2: duurzame arbeidsongeschiktheid
De arbeidsongeschiktheid moet duurzaam zijn. Dat wil zeggen: er is weinig of geen kans op herstel, of de situatie is medisch stabiel dan wel verslechterend. Duurzaamheid houdt niet per definitie in dat iemand volledig hulpbehoevend is. Het gaat om de verwachting dat het arbeidsvermogen niet of nauwelijks terugkeert.
Aandoeningen die hier mogelijk onder vallen zijn onder andere progressieve ziekten zoals MS, ALS of de ziekte van Parkinson, en bepaalde vormen van kanker. Voorzichtigheid is geboden: dit is altijd een individuele beoordeling. De verzekeringsarts van UWV stelt duurzaamheid vast op basis van het medisch dossier, het spreekuurbezoek en eventuele informatie van behandelend specialisten.
Niet zelfbeoordelen. UWV beslist. Punt.
Bijkomende formele voorwaarden
- Je bent minimaal 2 jaar ziek geweest (de wachttijd voor de WIA)
- Je was werknemer in loondienst, of je hebt als zelfstandige een vrijwillige WIA-verzekering afgesloten
- Je kunt in bepaalde situaties een vervroegde IVA-aanvraag indienen vóór de twee jaar voorbij zijn (zie het aanvraagproces verderop in dit artikel)
Hoe hoog is de IVA-uitkering?
De berekeningssystematiek
De IVA-uitkering bedraagt 75% van het WIA-maandloon. Het WIA-maandloon bereken je door het dagloon te vermenigvuldigen met 21,75. Het dagloon zelf is gebaseerd op het gemiddelde jaarloon in de 12 maanden vóór de eerste ziektedag, gedeeld door 261 (het aantal werkdagen).
Er geldt een maximum. Het maximumdagloon bedraagt €297,82 bruto per dag (bron: UWV.nl, geïndexeerd per 1 juli 2025). Het maximumdagloon wordt elk half jaar opnieuw vastgesteld op 1 januari en 1 juli. Verdien je meer dan dit maximum, dan wordt de uitkering berekend over het maximumdagloon. De exacte hoogte van jouw uitkering staat in de beslissingsbrief die UWV verstuurt.
De maximale IVA-uitkering per maand komt daarmee indicatief uit op: 75% van (€297,82 × 21,75) = ca. €4.857 bruto per maand. Dit is het absolute maximum, voor het geval dat je vóór ziekte boven het maximumdagloon verdiende.
Extra uitkeringen en toeslagen
Bovenop de maandelijkse uitkering ontvang je twee vaste extra’s per jaar:
- Vakantiegeld: 8% opbouw per maand, uitbetaling in mei
- Tegemoetkoming arbeidsongeschikten: jaarlijkse uitkering via UWV, uitbetaling in september. In 2025 bedroeg dit bedrag €219,90 netto (bron: UWV, 2025). Het bedrag voor 2026 wordt in de loop van 2026 bekendgemaakt.
Ook kun je in aanmerking komen voor een toeslag bij langdurige hulp of verzorging. Dit moet je apart aanvragen bij UWV. Of je hiervoor in aanmerking komt, hangt af van je persoonlijke situatie.
Berekeningsvoorbeeld: twee scenario’s
| Situatie | Bruto jaarloon vóór ziekte | Dagloon (÷261) | WIA-maandloon (×21,75) | IVA-uitkering (75%) |
|---|---|---|---|---|
| Modaal werknemer | €40.000 | €153,26 | €3.333 | €2.500 bruto/mnd |
| Hoger inkomen (gemaximeerd) | Boven het maximumdagloon | €297,82 (max.) | €6.478 | €4.857 bruto/mnd |
Bovenstaande bedragen zijn bruto. UWV houdt loonheffing in. Voor een netto-berekening op basis van jouw situatie verwijst de Belastingdienst naar de rekenhulpen op belastingdienst.nl.
IVA of WGA: wat is het verschil?
De kern van het verschil
Het verschil tussen IVA en WGA hangt af van twee factoren: hoe groot de arbeidsongeschiktheid is en of herstel mogelijk wordt geacht. Bij IVA ben je volledig arbeidsongeschikt (minstens 80%) en is herstel nauwelijks of niet te verwachten. Geen re-integratieplicht. Hogere uitkering.
Bij WGA ligt het complexer. Je kunt WGA krijgen als je 35 tot 80% arbeidsongeschikt bent. Maar je kunt ook WGA krijgen als je minstens 80% arbeidsongeschikt bent, maar er wél een redelijke kans op herstel is. Die combinatie van hoog percentage maar tijdelijke aard plaatst je alsnog in de WGA, niet in de IVA. Dat is een punt waarover veel mensen struikelen.
De WGA brengt een re-integratieverplichting mee en een gefaseerde uitkeringsstructuur. De loongerelateerde fase is relatief gunstig, maar daarna daalt de uitkering flink. Niet ideaal voor wie langdurig ziek is.
Vergelijkingstabel IVA versus WGA
| Kenmerk | IVA-uitkering | WGA-uitkering |
|---|---|---|
| Mate van arbeidsongeschiktheid | Minstens 80% | 35–80% of minstens 80% met herstelkans |
| Herstelkans | Geen of nauwelijks | Aanwezig (al dan niet tijdelijk) |
| Hoogte uitkering | 75% van het WIA-maandloon | Loongerelateerd (fase 1), daarna lager |
| Re-integratieverplichting | Nee | Ja |
| Duur | Tot AOW-leeftijd (tenzij herbeoordeling) | Tot maximaal AOW-leeftijd, gefaseerd |
| Werken naast uitkering | Mag, heeft invloed op uitkering | Verplicht te proberen, heeft invloed op uitkering |
| Wie beslist? | UWV (verzekeringsarts en arbeidsdeskundige) | UWV (verzekeringsarts en arbeidsdeskundige) |
Van WGA naar IVA: kan dat?
Ja. Als je situatie verslechtert nadat je een WGA-uitkering hebt gekregen, of als duurzaamheid van de arbeidsongeschiktheid alsnog wordt vastgesteld, kan UWV je overzetten naar een IVA-uitkering. Dit kan via een herbeoordeling. UWV kan dit ambtshalve doen, maar je kunt ook zelf een herbeoordeling aanvragen als je vermoedt dat jouw situatie niet meer overeenkomt met de WGA-classificatie.
Omgekeerd kan een IVA-uitkering ook worden omgezet naar WGA als de situatie onverwacht verbetert. Dat is een van de redenen waarom je verplicht bent wijzigingen in je gezondheid tijdig door te geven aan UWV.
IVA-uitkering aanvragen: hoe gaat dat in de praktijk?
Stap-voor-stap aanvraagproces
Je vraagt niet zozeer een IVA-uitkering aan, maar een WIA-uitkering. UWV bepaalt daarna of je IVA of WGA krijgt. Het proces ziet er als volgt uit:
- Stap 1: Uiterlijk na twee jaar ziekte word je opgeroepen door UWV voor de WIA-aanvraag. Jouw werkgever en bedrijfsarts zijn betrokken bij de aanmelding. UWV stuurt de uitnodiging zo’n 13 weken vóór het einde van de wachttijd.
- Stap 2: De verzekeringsarts van UWV beoordeelt je medische situatie. Wat kun je lichamelijk en mentaal nog? Is er kans op herstel?
- Stap 3: De arbeidsdeskundige koppelt de medische beoordeling aan de arbeidsmarkt. Hoeveel loon kun je theoretisch nog verdienen? Dat bepaalt het arbeidsongeschiktheidspercentage.
- Stap 4: UWV neemt een beslissing: IVA, WGA, of geen recht op WIA. Je ontvangt een beslissingsbrief met daarin de uitkeringshoogte en de motivering.
Ben je het niet eens met de beslissing? Je kunt binnen 6 weken na de beslissingsdatum bezwaar indienen bij UWV. Daarna staat beroep bij de rechter open. Laat je bij een bezwaarprocedure begeleiden door een arbeidsrechtadvocaat of een onafhankelijk verzekeringsarts.
Vervroegde IVA-aanvraag vóór twee jaar
Dit behandelen veel bronnen nauwelijks, maar het is een relevante regeling. Werkgevers én werknemers kunnen bij UWV een verzoek indienen om de arbeidsongeschiktheid vóór het einde van de twee jaar wachttijd als volledig en duurzaam te laten vaststellen.
Het voordeel voor de werkgever: de loondoorbetalingsverplichting kan eerder eindigen. Voor de werknemer: sneller zekerheid over de uitkering en sneller inkomen via UWV. Voorwaarde is dat de verzekeringsarts de duurzaamheid bevestigt. Dat is niet vanzelfsprekend.
Laat dit begeleiden door een verzuimspecialist of een arbeidsrechtsadvocaat. De procedure kent strikte regels en een verkeerd uitgevoerd verzoek kan nadelig uitpakken voor zowel werkgever als werknemer.
Rechten en plichten bij een IVA-uitkering
Wat hoef je niet?
Een IVA-uitkering heeft geen re-integratieplicht. Dat is een van de grote verschillen met de WGA. Je hoeft niet te solliciteren. Je hoeft niet actief werk te zoeken. Je hoeft geen werkhervatting te bewijzen of te proberen. Voor mensen met zware, onomkeerbare aandoeningen is dit een belangrijk aspect van de regeling.
Wat moet je wel doorgeven?
Wie een IVA-uitkering ontvangt, heeft een actieve meldplicht bij UWV. Concreet gaat het om:
- Wijzigingen in je gezondheid of de situatie die van invloed kunnen zijn op je arbeidsongeschiktheid: zo snel mogelijk melden, conform de meldplicht in de Wet SUWI
- Inkomsten uit werk: die kunnen de uitkeringshoogte beïnvloeden en moeten worden doorgegeven
- Verblijf in het buitenland: ook dit moet je bij UWV melden
Meld je iets niet op tijd, dan kan UWV de uitkering terugvorderen over de periode dat je de wijziging had moeten melden. Dat scheelt mogelijk duizenden euro’s.
Werken naast je IVA-uitkering
Werken mag. UWV kan je op vrijwillige basis ondersteunen bij re-integratie als je dat wilt. Inkomsten uit werk worden (deels) verrekend met de uitkering. Hoe dat precies werkt, hangt af van het inkomen en de regels die UWV hanteert op het moment van werken.
IVA-uitkering en belastingen: wat velen vergeten
De IVA-uitkering is belastbaar inkomen in box 1. UWV houdt loonheffing in voordat jij de uitkering ontvangt. Veel aanvragers zijn zich hier niet van bewust en schrikken van het verschil tussen het bruto bedrag in de beslissingsbrief en het netto bedrag op de bankrekening.
Een paar specifieke punten (bron: Belastingdienst):
- Arbeidskorting: je hebt geen recht op arbeidskorting, want de IVA-uitkering is geen inkomen uit arbeid
- Inkomensafhankelijke combinatiekorting: niet van toepassing op uitkering als zodanig
- Ouderenkorting: wel van toepassing als je de AOW-leeftijd hebt bereikt
- Zorgtoeslag en huurtoeslag: de IVA-uitkering telt mee als toetsingsinkomen. Dit beïnvloedt de hoogte van toeslagen die je ontvangt via de Belastingdienst
Nibud adviseert mensen met een uitkering om hun toeslagenrecht jaarlijks te controleren via toeslagen.belastingdienst.nl. Een financieel adviseur of sociaal raadsman kan helpen bij de netto-berekening op basis van jouw huishoudsituatie.
IVA-uitkering tot de AOW: wat daarna?
De IVA-uitkering loopt door totdat je de AOW-leeftijd bereikt. In 2026 is de AOW-leeftijd 67 jaar. Dit blijft zo tot en met 2027; vanaf 2028 stijgt de AOW-leeftijd naar 67 jaar en 3 maanden. Op de dag dat jij de AOW-leeftijd bereikt, stopt de IVA-uitkering van rechtswege en start de AOW-uitkering.
De hoogte van de AOW hangt af van je leefsituatie. Alleenstaanden ontvangen een hoger bedrag dan samenwonenden of gehuwden. De SVB (Sociale Verzekeringsbank) voert de AOW uit en informeert je tijdig over de overgang.
Een aandachtspunt dat velen over het hoofd zien: je aanvullende pensioen. Door langdurige arbeidsongeschiktheid heb je mogelijk minder pensioen opgebouwd dan je verwachtte. Veel pensioenregelingen kennen een premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid, waardoor pensioenopbouw toch doorgaat. Maar dat is niet overal het geval en de hoogte varieert per pensioenreglement.
Neem vóór je AOW-datum contact op met jouw pensioenfonds of pensioenuitvoerder voor een overzicht van jouw verwachte pensioeninkomen. Dat voorkomt onaangename verrassingen bij de overgang van IVA naar AOW.
Veelgestelde vragen over de IVA-uitkering
Hoe wordt de IVA-uitkering berekend?
De IVA-uitkering is 75% van het WIA-maandloon. Het WIA-maandloon bereken je door het dagloon te vermenigvuldigen met 21,75. Het dagloon is het gemiddeld jaarloon in de 12 maanden vóór de eerste ziektedag, gedeeld door 261. Het maximumdagloon bedraagt €297,82 per dag (bron: UWV, per 1 juli 2025). De maximale IVA-uitkering komt daarmee neer op ca. €4.857 bruto per maand. De exacte hoogte staat in de beslissingsbrief van UWV.
Wat is het verschil tussen WIA en IVA?
De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) is de overkoepelende wet voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor werknemers in Nederland. Binnen die wet zijn er twee uitkeringsvormen: IVA en WGA. De IVA is voor mensen die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. De WGA is voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn, of volledig maar met kans op herstel. Beide uitkeringen vallen dus onder de WIA, maar hebben andere voorwaarden, hoogte en verplichtingen.
Kan ik worden overgeplaatst van WGA naar IVA?
Ja. Als je toestand verslechtert of als UWV bij een herbeoordeling vaststelt dat de arbeidsongeschiktheid duurzaam is geworden, kun je van WGA naar IVA worden overgezet. Je kunt zelf een herbeoordeling aanvragen bij UWV. UWV kan dit ook ambtshalve initiëren. Het is verstandig om dit te laten begeleiden door een arbeidsrechtadvocaat, zeker als je verwacht dat de overgang wordt afgewezen.
Wat als de IVA-uitkering onder het sociaal minimum uitkomt?
Als het berekende uitkeringsbedrag (75% van het WIA-maandloon) lager uitvalt dan het sociaal minimum, kan UWV een toeslag verstrekken op basis van de Toeslagenwet. Of je hiervoor in aanmerking komt, hangt af van je inkomen én dat van een eventuele partner. Heb je ook recht op andere uitkeringen of inkomsten, dan wordt dat meegewogen. Bij aanvullende vragen is de Nibud-helpdesk of het Juridisch Loket een laagdrempelig startpunt.
Wat is het verschil tussen een IVA-uitkering en een Wajong-uitkering?
De Wajong is bedoeld voor mensen die al vóór hun 18e verjaardag of tijdens een studie arbeidsongeschikt zijn geworden, dus vóór ze een arbeidsloopbaan begonnen. De IVA is voor werknemers die ná de start van hun loopbaan arbeidsongeschikt raken na minstens twee jaar ziekte. Beiden zijn voor mensen die (bijna) niet kunnen werken, maar ze vallen onder andere wetten, andere uitvoeringsorganisaties en andere hoogte-berekeningen.
Kort samengevat
Een IVA-uitkering biedt financiële zekerheid voor werknemers die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. De uitkering bedraagt 75% van het WIA-maandloon, kent geen re-integratieplicht en loopt door tot de AOW-leeftijd. UWV bepaalt na de WIA-keuring of je IVA of WGA krijgt. Vergeet niet dat de IVA-uitkering belastbaar inkomen is en invloed heeft op je toeslagen. Actuele bedragen en de aanvraagprocedure vind je op UWV.nl. Twijfel je over de beoordeling of wil je bezwaar maken? Raadpleeg een arbeidsrechtadvocaat of neem contact op met het Juridisch Loket voor een eerste oriëntatie.
