Een uitkering aanvragen betekent dat je bij de overheid of UWV formeel een aanvraag indient voor financiële ondersteuning, omdat je door werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid tijdelijk geen of onvoldoende inkomen hebt.
Laatst bijgewerkt: mei 2026
Je ontvangt een brief van je werkgever: de samenwerking stopt. Of je meldt je ziek en je contract loopt af. Ineens staat je inkomen op het spel. De vraag is dan niet alleen óf je recht hebt op een uitkering, maar ook welke uitkering dat is en hoe je die zo snel mogelijk aanvraagt.
Dit artikel beantwoordt precies die twee vragen. Gebruik de vergelijkingstabel hieronder als snelle keuzehulp om te bepalen welk type uitkering bij jouw situatie past. Daarna vind je per uitkeringstype een concreet stappenplan, een documenten-checklist en de actuele bedragen voor 2025.
Welke uitkering past bij jou?
De keuze is minder ingewikkeld dan het lijkt. Ben je werkloos geworden na een dienstverband? Dan kom je waarschijnlijk in aanmerking voor een WW-uitkering. Heb je geen of te weinig inkomen en ook geen arbeidsverleden dat WW oplevert? Dan is bijstand de aangewezen route. Ziek of arbeidsongeschikt? Dan gelden de Ziektewet of de WIA. Ben je geboren vóór 1 januari 1965 en na je vijftigste werkloos geworden? Bekijk dan ook de IOAW.
| Uitkering | Voor wie | Aanvragen bij | Max. duur | Indicatief bedrag 2025 |
|---|---|---|---|---|
| WW | Werknemers die werkloos worden | UWV (Mijn UWV) | Max. 24 maanden | 75% dagloon (eerste 2 mnd), daarna 70% dagloon |
| Bijstand (Participatiewet) | Iedereen zonder voldoende inkomen of vermogen | Gemeente of Werk.nl | Onbepaald | Alleenstaand: ~€1.345/mnd |
| IOAW | Werknemers geboren vóór 1 januari 1965, werkloos na 50e | Gemeente of Werk.nl | Tot AOW-leeftijd | Afhankelijk van huishouden, geen vermogenstoets |
| WIA (WGA of IVA) | Langer dan 2 jaar ziek, ≥35% arbeidsongeschikt | UWV | Langdurig | WGA: 70% dagloon; IVA: 75% dagloon |
| Ziektewet | Ziek zonder werkgever (flex, zwanger, orgaandonor) | UWV | Max. 2 jaar | 70% dagloon (zwangerschapsverlof: 100%) |
Bron: Rijksoverheid.nl en UWV.nl, peildatum januari 2025. Bedragen worden per 1 januari en 1 juli geïndexeerd.
WW-uitkering
De WW geldt voor werknemers die zonder eigen schuld werkloos worden. Om in aanmerking te komen, gelden de volgende voorwaarden:
- Je hebt in de 36 weken vóór je werkloosheid minimaal 26 weken gewerkt (de 26-uit-36-wekeneis).
- Je bent niet zelf ontslag genomen zonder dringende reden.
- Je bent ingeschreven als werkzoekende bij UWV.
- Je bent beschikbaar voor de arbeidsmarkt.
Meer over de WIA IVA-variant lees je in het artikel over de IVA-uitkering: voorwaarden, hoogte en verschil met WGA.
Bijstandsuitkering (Participatiewet)
Bijstand is de vangnetuitkering voor wie geen recht heeft op een andere uitkering en onvoldoende inkomen of vermogen heeft. Voorwaarden:
- Je bent 18 jaar of ouder.
- Je hebt de Nederlandse nationaliteit of een geldige verblijfsvergunning met verblijfsrecht.
- Je inkomen en vermogen liggen onder de geldende normen.
De vermogensnorm voor 2025 bedraagt € 7.770 voor alleenstaanden en € 15.540 voor alleenstaande ouders, gehuwden of samenwonenden. Heb je hoge energiekosten en valt je inkomen onder een bepaalde grens, dan kun je daarnaast mogelijk aanspraak maken op het Tijdelijk Noodfonds Energie. Controleer de actuele bedragen op Rijksoverheid.nl.
IOAW-uitkering
De IOAW is bedoeld voor werknemers die vóór 1 januari 1965 zijn geboren én na hun vijftigste werkloos zijn geworden. De uitkering volgt na het aflopen van de WW of WGA. Een belangrijk voordeel: er geldt geen vermogenstoets. Je spaargeld of eigen woning telt dus niet mee bij de beoordeling, anders dan bij bijstand.
WIA/WAO-uitkering (arbeidsongeschiktheid)
De WIA kent twee sporen. Bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid valt je onder de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten). Ben je volledig en duurzaam arbeidsongeschikt, dan kom je in aanmerking voor de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). De aanvraag loopt via UWV na 104 weken ziekte; UWV stuurt rond week 88 een brief met het verzoek de WIA aan te vragen en beoordeelt daarna je mate van arbeidsongeschiktheid.
Ziektewet-uitkering
De Ziektewet is het vangnet voor mensen die ziek worden maar geen werkgever hebben die het loon doorbetaalt. Denk aan flexwerkers, uitzendkrachten, zwangere werkneemsters en ZZP’ers met een vangnetverzekering. Je meldt je ziek via je werkgever of rechtstreeks bij UWV.
Hoe uitkering aanvragen – stap voor stap
Welke uitkering je ook aanvraagt: de route is altijd digitaal via een officieel portaal. Hieronder staan de concrete stappen per type.
WW aanvragen via UWV – stappenplan
Volgens Nibud kun je de WW aanvragen via Mijn UWV op uwv.nl, met als aanvraagtermijn: vanaf één week vóór je werkloosheid tot uiterlijk één week ná je eerste werkloosheidsdag.
- Log in op Mijn UWV via uwv.nl met je DigiD (inclusief sms-verificatie).
- Start de WW-aanvraag en houd je DigiD, laatste loonstrook, arbeidscontract of vaststellingsovereenkomst en je IBAN-rekeningnummer bij de hand. Het invullen duurt circa 30 minuten.
- Voeg aanvullende documenten toe als UWV hierom vraagt, zoals een cao of beëindigingsovereenkomst. Je uploadt deze via ‘Aanvullende gegevens doorgeven’ in Mijn UWV.
- Schrijf je in als werkzoekende bij UWV. Dit is een vereiste voor de WW. Niet ideaal om dit te vergeten, maar het overkomt veel aanvragers.
- Meld je aan voor de e-mailservice ‘Herinnering WW-aanvraag’ als je werkloosheid nog meer dan een week duurt. UWV stuurt je dan een reminder.
- Wacht op de beslissing: je ontvangt die binnen 4 weken na je eerste werkloosheidsdag, of binnen 4 weken na je aanvraag als die later is ingediend. De beslissing staat in Mijn UWV onder ‘Mijn documenten’.
Let op: ben je bij je aanvraag al langer dan één week werkloos, dan riskeer je een tijdelijk lagere of helemaal geen WW-uitkering. Een aanvraag intrekken kan alleen zolang UWV nog niet heeft uitbetaald.
Bijstand aanvragen via gemeente of Werk.nl – stappenplan
- Kies je aanvraagkanaal: je vraagt bijstand aan via Werk.nl of rechtstreeks bij je gemeente.
- Vraag zo snel mogelijk aan. De ingangsdatum van bijstand is namelijk de datum van je aanvraag, niet eerder. Elke dag uitstel kost je uitkeringsgeld.
- Legitimeer jezelf met een geldig paspoort, identiteitskaart, vreemdelingendocument of rijbewijs.
- Lever de gevraagde documenten aan: bankafschriften van de afgelopen drie maanden, bewijs van inkomen of vermogen en een huurcontract of hypotheekbewijs.
- Wacht op de beslissing: de gemeente beslist binnen 8 weken. Heeft de gemeente na 4 weken nog geen beslissing genomen, dan beoordeelt zij of je recht hebt op een wettelijk voorschot van minimaal 90% van de bijstandsnorm die voor jou geldt.
Terugwerkende kracht is in uitzonderlijke gevallen mogelijk, tot maximaal 3 maanden terug. Dat scheelt flink als je door omstandigheden te laat een aanvraag deed. Kom je binnen een jaar opnieuw in aanmerking voor bijstand, dan gebruikt de gemeente je oude gegevens voor een snellere procedure.
IOAW aanvragen
Een IOAW-aanvraag dien je in via Werk.nl of aan de balie van je gemeente. Je toont aan dat je vóór 1 januari 1965 geboren bent, dat je arbeidshistorie voldoet en dat je WW of WGA is afgelopen. Er volgt geen apart vermogensonderzoek. De gemeente behandelt je aanvraag doorgaans binnen 8 weken.
WIA en Ziektewet aanvragen
Voor de WIA stuurt UWV je rond week 88 van je ziekte een brief met het verzoek je WIA-aanvraag in te dienen via Mijn UWV. Dien je aanvraag uiterlijk in week 91 in (de wettelijke einddeadline is week 93), anders loop je vertraging op in de beoordeling en kan dit gevolgen hebben voor de uitbetaling. Je werkgever en bedrijfsarts stellen samen met jou het re-integratieverslag op, dat je meestuurt met de aanvraag.
Ben je flexwerker of uitzendkracht en word je ziek zonder werkgever die loondoorbetaling regelt? Meld je dan uiterlijk op de tweede ziektedag bij UWV via Mijn UWV of telefonisch. Wacht je langer, dan riskeer je dat de Ziektewet-uitkering later ingaat.
Timing: wanneer moet je je uitkering aanvragen?
Het moment van aanvragen bepaalt mede of je uitkering volledig wordt toegekend en wanneer die ingaat. Te laat is hier nooit zonder gevolgen.
| Uitkering | Uiterste aanvraagmoment | Risico bij te late aanvraag |
|---|---|---|
| WW | Uiterlijk 1 week ná eerste werkloosheidsdag | Tijdelijk lagere of geen uitkering |
| Bijstand | Zo snel mogelijk; ingangsdatum = aanvraagdatum | Verlies van uitkeringsdagen |
| Ziektewet (zonder werkgever) | Uiterlijk op de 2e ziektedag | Latere ingangsdatum uitkering |
| WIA | Uiterlijk in week 91 van de ziekte (einddeadline week 93) | Vertraging in beoordeling en uitbetaling |
Voor de WW geldt ook de mogelijkheid om al vóór je werkloosheid aan te vragen: dat kan vanaf één week voor de eerste werkloosheidsdag. Heb je je DigiD niet op orde, vraag die dan ruim van tevoren aan. Een activeringscode per post duurt 5 werkdagen.
Wat heb je nodig? Documenten-checklist
Zorg dat je de volgende documenten klaar hebt vóór je begint met aanvragen. Een onvolledige aanvraag vertraagt de beslissing.
WW
- DigiD met actieve sms-verificatie
- Laatste loonstrook
- Arbeidscontract of vaststellingsovereenkomst
- IBAN-rekeningnummer
- Cao (indien van toepassing op je dienstverband)
Bijstand
- DigiD of geldig legitimatiebewijs (paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of vreemdelingendocument)
- Bewijs van inkomen en vermogen
- Huurcontract of hypotheekbewijs
- Bankafschriften van de laatste 3 maanden
IOAW
- Dezelfde documenten als voor bijstand
- Bewijs van einde WW of WGA-uitkering
- Bewijs van geboortejaar (identiteitsbewijs)
WIA en Ziektewet
- DigiD
- Re-integratieverslag (opgesteld door werkgever en bedrijfsarts)
- Medische informatie via bedrijfsarts
- Arbeidscontract of bewijs van dienstverband
Hoeveel krijg je? Bedragen en berekening (2025)
De hoogte van je uitkering hangt af van het type en je arbeidsverleden. Hieronder de indicatieve bedragen per januari 2025.
WW-uitkering
Volgens een AFM-publicatie over financiële weerbaarheid van huishoudens bedraagt de WW-uitkering in de eerste 2 maanden na baanverlies 75% van het laatstverdiende dagloon. In de maanden daarna is dat 70%. Er geldt een maximumdagloon. Controleer het actuele maximumdagloon op UWV.nl, omdat dit halfjaarlijks wordt aangepast.
Bijstand (peildatum januari 2025, netto per maand inclusief vakantietoeslag)
| Leefsituatie | Indicatief bedrag per maand |
|---|---|
| Alleenstaand | ~€1.345 |
| Alleenstaande ouder | ~€1.345 (gelijk aan alleenstaande; aanvullend kindgebonden budget en alleenstaande-ouderkop via Belastingdienst/Toeslagen) |
| Gehuwd of samenwonend | ~€1.922 |
Bron: Rijksoverheid.nl, normenbrief 1 januari 2025. Bedragen zijn netto inclusief 5% vakantietoeslag en worden per 1 januari en per 1 juli geïndexeerd.
WIA
- WGA (gedeeltelijk arbeidsgeschikt): 70% van het dagloon over het arbeidsongeschikte deel
- IVA (volledig en duurzaam arbeidsongeschikt): 75% van het dagloon
Nibud biedt een rekentool om je netto uitkering te schatten. Gebruik ook de UWV-rekenhulp op uwv.nl voor een persoonlijke berekening. Alle bedragen in dit artikel zijn indicatief en gebaseerd op de peildatum januari 2025.
Aanvraag afgewezen? Dit zijn je opties
Een afwijzing is geen eindpunt. Je hebt altijd het recht om bezwaar te maken. Zo pak je dat aan:
- Lees de beschikking zorgvuldig. Daarin staat de exacte reden van afwijzing. Veelvoorkomende gronden zijn: niet voldaan aan de 26-uit-36-wekeneis voor WW, vermogen boven de norm bij bijstand, of zelf ontslag genomen zonder dringende reden.
- Dien bezwaar in binnen 6 weken na de dagtekening van de beschikking. Dit doe je via Mijn UWV of per aangetekende brief aan je gemeente of UWV.
- Schakel gratis hulp in. Een sociaal raadsman of het Juridisch Loket (juridischloket.nl) biedt kosteloos eerste hulp bij het schrijven van een bezwaarschrift.
- Bezwaar ongegrond verklaard? Dan kun je beroep instellen bij de bestuursrechter. Daarna staat hoger beroep open bij de Centrale Raad van Beroep.
Wacht niet af. Elke week zonder inkomen telt.
Veelgemaakte fouten bij het aanvragen
Veel aanvragers lopen tegen dezelfde obstakels aan. Herken je een van deze situaties voordat het je overkomt.
- Te laat aanvragen. Bij de WW verlies je direct uitkeringsdagen. Bij bijstand is de ingangsdatum de dag van aanvraag, dus elke dag uitstel kost geld.
- Vergeten in te schrijven als werkzoekende. Voor de WW is dit verplicht. Zonder inschrijving bij UWV wordt je aanvraag afgewezen.
- Vermogen niet opgeven bij bijstand. UWV en gemeenten voeren vermogenscontroles uit. Een onjuiste opgave leidt tot terugvordering en een boete. Geen goed idee.
- Aanvullende documenten niet aanleveren. Een onvolledige aanvraag schort de beslistermijn op. Reageer altijd direct op verzoeken om extra informatie.
- DigiD niet actueel. Zonder werkende DigiD kun je de online aanvraag niet afronden. Vraag een nieuwe DigiD aan of herstel je bestaande DigiD tijdig. Activering duurt 5 werkdagen.
- Twee uitkeringen tegelijk aanvragen zonder melding. Cumulatie van uitkeringen is soms mogelijk maar moet altijd worden gemeld. Verzwijg dit nooit.
Uitkering aanvragen als expat of niet-Nederlander
De nationaliteit van de aanvrager speelt bij sommige uitkeringstypen een rol, maar lang niet altijd.
EU- en EER-burgers hebben in principe dezelfde rechten als Nederlanders, mits zij geregistreerd zijn bij de gemeente en een BSN-nummer hebben. Zonder BSN kun je geen digitale aanvraag doen.
Niet-EU-burgers hebben een geldige verblijfsvergunning met arbeidsrecht nodig. Zonder die vergunning kom je niet in aanmerking voor WW of WIA.
Bijstand vereist Nederlanderschap of een verblijfsvergunning met volledig verblijfsrecht. Een tijdelijke verblijfsvergunning zonder zelfstandig verblijfsrecht geeft in de meeste gevallen geen recht op bijstand.
De WW is niet afhankelijk van nationaliteit, maar wel van het arbeidsverleden in Nederland. Heb je in Nederland gewerkt en premies afgedragen, dan telt dat mee voor de wekeneis, ongeacht je paspoort.
De eerste stap voor iedereen die nog geen Nederlands identiteitsdocument of BSN heeft: vraag een DigiD aan via digid.nl. Kom je in Nederland werken, dan heb je mogelijk ook recht op een onkostenvergoeding via je werkgever via de expatregeling. Informeer daarnaar bij je werkgever of de Belastingdienst.
Veelgestelde vragen over uitkering aanvragen
Hoe kom ik in aanmerking voor een uitkering?
Dat hangt af van het type uitkering. Voor de WW gelden de 26-uit-36-wekeneis en de eis dat je niet zelf ontslag hebt genomen. Voor bijstand moet je inkomen en vermogen onder de geldende norm liggen en moet je 18 jaar of ouder zijn. Voor de WIA moet je minimaal 2 jaar ziek zijn geweest en voor ten minste 35% arbeidsongeschikt worden verklaard door UWV. De vergelijkingstabel bovenaan dit artikel geeft een snel overzicht per uitkeringstype.
Hoe moet ik mijn uitkering aanvragen?
De WW vraag je aan via Mijn UWV op uwv.nl, met je DigiD. Bijstand vraag je aan via Werk.nl of bij je gemeente. De IOAW loopt ook via Werk.nl of de gemeentebalie. WIA en Ziektewet lopen grotendeels via UWV, waarbij je werkgever en bedrijfsarts een rol spelen in de voorbereiding. De volledige stappenplannen per uitkeringstype staan in het tweede hoofdstuk van dit artikel.
Hoe lang van tevoren moet je een uitkering aanvragen?
Voor de WW kun je al aanvragen vanaf één week vóór je werkloosheid. De uiterste termijn is één week ná je eerste werkloosheidsdag. Voor bijstand geldt geen aanvraagdeadline, maar je verliest uitkeringsdagen als je te lang wacht: de ingangsdatum is de dag van je aanvraag. Voor de WIA dien je je aanvraag in uiterlijk in week 91 van je ziekte; de wettelijke einddeadline is week 93.
Hoe lang duurt het voor ik een beslissing krijg?
UWV neemt binnen 4 weken na je eerste werkloosheidsdag (of na je aanvraag als die later is) een beslissing over de WW. Gemeenten beslissen over bijstand binnen 8 weken. Heeft de gemeente na 4 weken nog geen beslissing, dan beoordeelt zij of je recht hebt op een voorschot van minimaal 90% van de bijstandsnorm. WIA-beoordelingen duren doorgaans 8 tot 13 weken.
Kan ik een uitkering aanvragen zonder DigiD?
DigiD is de standaard voor vrijwel alle digitale aanvragen. Heb je geen DigiD? Dan kun je terecht bij de balie van je gemeente of een UWV-kantoor voor persoonlijke hulp. DigiD aanvragen doe je via digid.nl. Na de aanvraag ontvang je binnen 5 werkdagen een activeringscode per post. Vraag die code op tijd aan, zodat je aanvraag niet vertraagt.
Wat je het beste kunt doen
Drie stappen staan centraal: bepaal welk uitkeringstype bij jouw situatie past via de tabel in dit artikel, verzamel je documenten aan de hand van de checklist en dien je aanvraag op tijd in via het juiste kanaal. Timing is bij elke uitkering anders, maar bij allemaal geldt: later aanvragen kost je geld. Twijfel je aan je recht, sla dan de stap naar het Juridisch Loket of een sociaal raadsman niet over. Dat advies is gratis en kan veel verschil maken.
